Zašto se naš grad zove Novi Sad?

VIDEO K9: O istoriji našeg grada Novosađani ne znaju onoliko koliko bi trebalo, smatraju stručnjaci, a jedna od stvari koju retko koji Novosađanin zna jeste odgovor na pitanje - zašto se naš grad zove Novi Sad?

1251

Novi Sad posle turskih ratova nije imao ime dok nije postao slobodna kraljevska varoš 1748. godine.

Naziv koji se do tada koristio – Petrovaradinski šanac značio je samo da to vojničko naselje pripada oblasti susednog gradskog zapovedništva. Ime Novi Sad naš grad dobio je onda kada je i proglašen slobodnim kraljevskim gradom, 1. februara 1748. godine, a kumovala mu carica Marija Terezija.

Naseljena mesta kroz istoriju su uglavnom dobijala mesta prema određenim svojstvima, a Novi Sad je dobio ime po tome što je, posle turskih ratova, gotvo cela Bačka bila nenaseljena pustoš, te je prva varoš koja je tu nastala dobile ime Novi Sad.

“Tako da, po istorijskim izvorima, Novi Sad pre 1748. godine svakojako se nazivao. Kao Petrovaradinski šanac, kao Racka varoš, odnosno Racenštat, to verovatno vaši gledaoci sigurno dobro znaju. Srbi su u Ugarskoj često bili zvani Racima upravo po sećanju na svoju najslavniju srednjovekovnu državu koja se zvala Raška. Kada je došlo do tog procesa dobijanja statusa slobodnog kraljevskog grada Novog Sada, koji je Novosađanima davao status plemstva na teritoriji, odnosno oslobađao ih je brojnih feudalnih pritisaka, poreza i stega, sami Novosađani nisu definisali kako bi novi grad trebao da nosi svoje ime. I kako tradicija prenosi da je tu dilemu lično presudila carica Marija Terezija koja je svojeručno napisala da se Novi grad zove Neoplanta. Naravno, latinizovano ime, kao što znamo, na ovim prostorima latinski jezik je bio važeći sve do 40-tih godina 19. veka. I onda je krenuo prevod tog latinskog naziva. Tako da su ga Mađari preveli na Ujvidek, odnosno Nemci Nojzac, što bi značilo novo naselje, novo mesto, dok su ga Srbi možda i najspretnije preveli na Novi Sad”, pojasnio je Petar Đurđev, direktor Istorijskog arhiva Novog Sada.

U Arhivu grada Novog Sada kažu da reč ‘sad’, kao deo iz naziva Novi Sad, nije vremenska odrednica, nego skraćeno od sadnica.

Nakon što je Novi Sad postao slobodni kraljevski grad, postao je i središte trgovine na Dunavu u južnoj Ugarskoj i najznačajniji kulturni i prosvetiteljski centar Srba u Ugarskoj, zbog čega dobija i danas često korišten naziv Srpska Atina.

U Arhivu grada kažu da je ovo samo jedna od zanimljivosti koju Novosađani mogu pronaći u bogatoj građi koju Arhiv poseduje, a deo toga objavljuje i u svom Godišnjaku, koji izlazi već deset godina.

“Taj Godišnjak je godinama nastavio da raste i da jača dobio je i naučnu kategorizaciju. Danas mogu slobodno da kažem da je jasno profilisan kao jedan važan naučni časopis. Donosi prvoshodno važne istorijske izvore i priče iz prošlosti vezane za Novi Sad. Ono što ljudi malo znaju, arhivska nadležnost naše ustanove ne pokriva samo Novi Sad, nego teritoriju od Bačke Palanke, pa do Titela i Žablja i na jugu do Beočina. Naša namera i cilj jeste da promovišemo upravo lokalnu istoriju tih delova Južne Bačke”, istakao je Đurđev.

Godišnjak se nalazi na sajtu Arhiva gde svi zainteresovani mogu i da ga pogledaju. Pored toga važno je istaći da postoji i enciklopedija o Novom Sadu koja sadrži i zanimljivosti o pojedinim ulicama i delovima grada. Osim toga, ona prikazuje i razvoj grada, njegov geografski, položaj, uspone, padove i kompletnu istoriju Novog Sada.

POSTAVI ODGOVOR

Please enter your comment!
Please enter your name here

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.