Vek i po od smrti Vuka Karadžića

Reformator srpskog jezika i pisma Vuk Stefanović Karadžić umro je pre tačno vek i po, 7. februara 1864. godine u Beču. Februar je i mesec u kojem je Vuk, pre dva veka, 1814. godine objavio prvu zbirku sakupljenih pesama, pod nazivom "Mala prostonarodnja slaveno-serpska pesmarica".

529

 

Vuk Stefanović Karadžić rođen je 1787. godine u Tršiću kod Loznice. Bio je samouk, kao 17-godišnjak istorijske 1804. kada je izbio ustanak vožda Đorđa Petrovića Karađorđa, odnosno započela Srpska revolucija, postao je pisar jadarskog ustaničkog prvaka Đorđa Ćurčije.

U beogradskoj Velikoj školi, koju je Dositej Obradović osnovao 1808. godine, bio je jedan od prvih ali i najstariji đak. Nekako u to vreme pojavljuju se i prvi znaci kostobolje koja će ga odrediti zanavek.

Početkom 1810. na lečenju u Pešti, upoznaje se sa Savom Mrkaljem i Lukom Milovanovim, koji su prethodo nastojali da reformišu, odnosno pojednostave srpski pravopis.

Nakon obaveznog boravka, s mnoštvom naroda u zbegu, u karantinu nedaleko od Pančeva, negde u jesen 1813. odlazi u Beč.

Vuk je, posle pesmarice i prve gramatike, 1818. godine u Beču objavio “Srbski rječnik”, sa “serbskom gramatikom”. Rečnik je nastao kao plod nastojanja, i pomoći, Jerneja Kopitara, dvorskog cenzora. Reč je o trojezičnom srpsko-nemačko-latinskom rečniku, pri čemu je latinsku treminologiju oblikovao isključivo Kopitar.

U Vukovom rečniku našlo se oko 26.000 reči. Štampan je Vukovim pravopisom, uz obilje etnografskih i istoriografskih podataka.

U Lajpcigu je 1823. i 1824. štampao nova izdanje narodnih pesama, a septembra 1823. godine, zaslugom njegovih nemačkih poštovalaca, Univezitet u Jeni promovisao ga je u počasnog doktora nauka. Ali materijalno je odahnuo tek pošto mu je ruski dvor dodelio redovnu penziju 1826. godine.

Od 1834. do 1838. godine putovao je po zemljama koje je su nastanjivali Srbi, vredno beležeći jezik, običaje, verovanja i predanja.

Vukov književni i naučni rad podržali su i pojedni znameniti evropski intelektualci njegovog vremena, poput braće Jakoba i Vilhelma Grima, Johana Volfganga Getea, ali su njegove ideje vezane za reformu jezika i pisma teško prihvatane medju Srbima.

Vuk Karadžić umro je 7. februara 1864. godine u Beču, gde je i sahranjen, a njegovi posmrtni ostaci preneti su, u sklopu velike nacionalne manifestacije, u Beograd 1897. godine, gde su sahranjeni u porti Saborne crkve, nasuprot Dositeju Obradoviću.

POSTAVI ODGOVOR

Please enter your comment!
Please enter your name here

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.