POLA VEKA OD SMRTI ROBERTA ŠUMANA, UTEMELJIVAČA EU

575

Na današnji dan pre tačno pola veka, 4. septembra 1963, umro je francuski političar Robert Šuman (1886-1963), tvorac “Šumanovog plana” iz 1950, na osnovu kojeg je osnovana Evropska zajednica za ugalj i čelik, prethodnica Evropske unije.

Pedeset godina bez Šumana, pragmatičnog idealiste i pionira pomirenja u Evropi. Njegova hrabrost treba da nam bude svakodnevna inspiracija”, naveo je danas predsednik Evropskog parlamenta Martin Šulc na svom nalogu na Tviteru. Sličnu poruku uputio je i predsednik Evropske komisije Žoze Manuel Barozo.

Šuman je, kao mirovni pregalac i poznavalac prilika u Kraljevini Jugoslaviji, ilegalno boravio u Beogradu godinu dana pre ubistva kralja Aleksandra Karađorđevića i francuskog šefa diplomatije Žana Luja Bartua, i upozoravao je na moguću tragediju, koja se dogodila 1934. godine u Marseju, kada su ubijeni kralj Aleksandar i Bartu.

Rođen je 1886. u Luksemburgu, gradu u kojem je danas smešteno više institucija EU. Maternji jezik bio mu je luksemburški nemački. Bio je francuski državljanin, ali se smatrao i gradjaninom Nemačke i Luksemburga. Studirao je, i kasnije radio u Luksemburgu, Bonu, Minhenu, Berlinu, Strazburu i Mecu – gde je i sahranjen, piše Blic.

“Evropa više ne sme biti ratište…”

Šuman je od 1919. u više navrata bio poslanik francuskog parlamenta. Bio je predsednik Vlade Francuske kratko vreme, krajem 1947. i početkom 1948. godine, u teškim prilikama posle Drugog svetskog rata, a kasnije ministar spoljnih poslova.

Posle završetka Drugog svetskog rata poručivao je: “Evropa ne sme više biti ratište na kojem ginu vojske zaraćenih strana. Iz ovog iskustva, koji smo tako skupo platili, želimo da krenemo novim stazama koje će nas dovesti do ujedinjene i napokon mirne Evrope”.

Kao šef francuske diplomatije zalagao se za uspostavljanje zajedničke nadležnosti nad francuskim i nemačkim rudnicima i železarama, u čemu je i uspeo – 1952. godine formirana je Evropska zajednica za ugalj i čelika. Za ovaj projekat imao je podršku tadašnjeg nemačkog kancelara Konrada Adenauera, a potom su se priključili i Italija, Belgija, Holandija i Luksemburg.

Od uglja do ujedinjenja

Šuman je šest godina kasnije, 1958. godine, izabran za predsednika konsultativnog predstavništva Evropske ekonomske zajednice (EEZ), a na tom položaju je bio do 1960.

EEZ se 1967. godine spojila u Evropsku zajednicu, koja je od 1993. godine, kada je potpisan Mastrihtski ugovor, Evropska unija. Danas je u EU 28 zemalja članica, a Srbija je kandidat za članstvo i u fazi je početka pristupnih pregovora.

Šuman je prilikom osnivanja Zajednice za ugalj predvideo da će se zemlje članice ujediniti. Osnivanje zajednice i Šumanova deklaracija, kako je kasnije nazvan dokument o osnivanju zajednice, bili su konkretni temelji evropske federacije.

Posle Šumanove smrti formirana je fondacija koja nosi njegovo ime, a njen predsednik je bivši luksemburški premijer Žak Santer. Fondacija “Robert Šuman” posvećena je istraživanju procesa u EU i zemljama potencijalnim kandidatima.

Njegovo ime nosi i Institut za razvoj demokracije u centralnoj i istočnoj Evropi, čije je sedište u Budimpešti.

Veza sa Jugoslavijom

U Šumanovoj pisanoj zaostavštini je podatak da je 1933. godine tajno boravio u Jugoslaviji. Razgovarao je sa kraljem Aleksandrom Karađorđevićem i predstavnicima svih etničkih zajednica. Poslao je upozorenje francuskom ministru inostranih poslova Bartuu, koji ga je verovatno i uputio u diplomatsku misiju u Jugoslaviju, o opasnosti za kralja Aleksandra, koji je iduće godine trebalo da poseti Francusku.

Upozorenje je, kako se kasnije ispostavilo, ignorisano, a kralj Aleksandar i Bartu su ubijeni u atentatu u Marseju 9. oktobra 1934.

Mnogi istoričari tvrde da iza atentata stoje tajne službe Italije, Nemačke i Madjarske, zemalja koje su težile reviziji Versajskog poretka na osnovu kojeg je formirana Jugoslavija, dok su izvršioci bili pripadnici hrvatskog nacionalističkog pokreta, ustaške organizacije koju je predvodio Ante Pavelić, i članovi probugarske struje VMRO, iz čijih redova je atentator Vladimir Georgijev Kerin, zvani Vlado Černozemski.

POSTAVI ODGOVOR

молимо унесите свој коментар!
овдје унесите своје име

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.