Na današnji dan, 9. novembar

Danas je četvrtak, 9. novembar, 313. dan 2023. Do kraja godine ima 52 dana.

0
49

1799 – Napoleon Bonaparta zbacio je Direktorijum i kao prvi konzul postao stvarni vladar Francuske.

1818 – Rođen je ruski pisac Ivan Sergejevič Turgenjev, jedan od najznačajnijih predstavnika ruskog realizma. Prvi je ruski pisac čija su dela masovnije prihvaćena na Zapadu i za života je uživao veći ugled u francuskim nego u ruskim književnim krugovima. Zanimao ga je tip “suvišnog čoveka”, plemića-intelektualca kao i tip “nihiliste”, građanskog intelektualca, sukobljenog s normama tradicionalne Rusije. U izvesnoj meri predskazivao je revolucionarnu epohu u Rusiji. Dela: romani “Očevi i deca”, “Plemićko gnezdo”, “Rudin”, “Dim”, “Novina”, “Uoči novih dana”, pripovetke “Prolećne vode”, “Asja”, “Lovčevi zapisi”, drama “Mesec dana na selu”.

1835 – Rođen je srpski kompozitor slovenačkog porekla Davorin Jenko, autor muzike za srpsku himnu “Bože pravde”, jedan od utemeljivača srpske muzičke kulture, član Srpske kraljevske akademije, horovođa i kapelnik Narodnog pozorišta u Beogradu. Komponovao je muziku za oko 90 “komada s pevanjem”. Dela: opereta “Vračara”, uvertire “Kosovo”, “Srpkinja”, “Aleksandar”, “Đido”, “Milan”, fantazija “Prvo Doba Srbije”, muzika za komade “Blago cara Radovana”, “Dobrila i Milenko”, “Dušan Silni”, “Miloš Obrenović”, “Seoba Srbalja”, “Pribisav i Božana”, “Za veru i slobodu”, “Mladost Dositejeva”, “Markova sablja”, “Proslavljanje kneza Mihajla”, “Knez Dobroslav”, “Izbiračica”, “Krvni mir”, “Merima”, “Divlji lovac”, “Ljubavno pismo”, “Četiri miliona rubalja”, “Čestitam”, “Potera”, “Saćurica i šubara”, “Vuk Branković”, oko 110 horskih kompozicija, 15 crkvenih kompozicija, solo pesme.

1841 – Umro je srpski pisac Milovan Vidaković. Školovao se u Irigu, Novom Sadu, Temišvaru, Segedinu, Kežmarku gde je studirao filozofiju. Radio je kao profesor u Novom Sadu. U svoje vreme bio je izuzetno popularan i čitan, da bi potom uglavnom pao u zaborav najviše zaslugom Vuka Karadžića, čiji je bio protivnik. Dela: romani “Velimir i Bosiljka”, “Usamljeni junoša”, “Kasija carica”, “Ljubomir u Jelisijumu”, “Siloan i Milena”.

1858 – Obnarodovan je prvi Zakon o Narodnoj skupštini u Srbiji i važio je samo za jedan saziv (prethodno je postojala samo jedna zakonska odredba iz 1839). Na osnovu njega sazvana je Svetoandrejska Narodna skupština, održana od 30. novembra 1858. do 31. januara 1859. u Beogradu. Time je ozakonjena ustanova Narodne skupštine i udaren temelj predstavničkog sistema u Srbiji. Od početka 19. veka do 1858. godine održavane su običajne narodne Skupštine. Sazivali su ih knjaz ili Savet kada su nalazili za potrebno. Održavane su i za vreme Prvog i Drugog srpskog ustanka 1804-1815 “ustaničke narodne skupštine”. Prema Zakonu o Narodnoj skupštini, izglasanom na Svetoandrejskoj skupštini, skupština je dobila ime “Srpska narodna skupština” i to je bio zvanični naziv do 1918.

1887 – Osnovano je prvo zanatlijsko društvo u Srbiji, a dva meseca potom počeo je da izlazi nedeljnik “Srpski zanatlija”.

1918 – U Berlinu su posle generalnog štrajka radnici izašli na ulice, vojnici poslati da ih zaustave pridružili su se pobuni protiv monarhije, a car Vilhelm II je abdicirao i pobegao u Holandiju.

1918 – Srpska vojska pod komandom vojvode Petra Bojovića oslobodila je Novi Sad. Ulazak srpske vojske u Novi Sad bila je svojevrsna kruna oslobađanja Novog Sada u Prvom svetskom ratu, pošto su srpske snage u gradu preuzimanje objekata koje je držala nemačka vojska počele tri dana ranije, dok je politička vlast preuzeta u noći između 8. i 9. novembra. 

1926 – Rođen je španski borac s bikovima Luis Migel Lukas “Domingin”, verovatno najbolji svetski borac s bikovima u 20. veku. Njegova veština inspirisala je američkog pisca Ernesta Hemingveja.

1937 – Umro je britanski državnik Džejms Remzi Mekdonald, jedan od osnivača Laburističke partije. Kao prvi laburista na tom položaju, 1924. postao je premijer Velike Britanije, a vladu je potom predvodio i od 1929. do 1935.

1938 – Nemački nacisti otpočeli su pogrom Jevreja u “Kristalnoj noći”, ubijen je neutvrđen broj ljudi, i spaljeno stotine sinagoga, više od 7.000 jevrejskih prodavnica i kuća.

1940 – Umro je britanski državnik Artur Nevil Čemberlen, vođa Konzervativne stranke i premijer Velike Britanije od 1937. do 1940. U uzaludnom naporu da izbegne vojni sukob s Nemačkom, potpisao je krajem 1938. Minhenski pakt s Hitlerom, što je omogućilo nacistima da 1939. raskomadaju Čehoslovačku.

1952 – Umro je izraelski državnik i hemičar Haim Azrijel Vajcman, pronalazač sintetičkog acetona, prvi predsednik Izraela od 1948. do smrti. Bio je direktor hemijske laboratorije Britanskog admiraliteta od 1916. do 1919, predsednik Svetske cionističke organizacije od 1920. do 1931. i Jevrejske agencije od 1929. do 1931. i od 1935. do 1946.

1963 – U japanskom rudniku uglja Omuta u eksploziji gasa poginula su 452 rudara, a istog dana poginuo je 161 putnik u sudaru teretnog voza s putničkim vozom koji je saobraćao prema Tokiju.

1970 – Umro je francuski državnik Šarl de Gol, osnivač i prvi predsednik Pete republike, koji je kao vođa pokreta “Slobodna Francuska” u Drugom svetskom ratu predvodio francuski otpor nacistima. Kad je maršal Filip Peten formirao vladu pod okupacijom, otišao je u London, odakle je 18. juna 1940. pozvao Francuze na borbu protiv okupatora. Posle rata rukovodio je privremenom vladom, a od 1947. do 1953. bio je predsednik Francuske. Posle “alžirskog puča” 1958. postao je predsednik vlade, a 1959. predsednik Pete republike. Ojačao je izvršnu vlast i prerogative šefa države. Okončao je rat u Alžiru napuštanjem te teritorije i uopšte raspuštanjem francuskog kolonijalnog carstva. Politički se često razilazio sa saveznicima u NATO, posebno sa SAD, u težnji da povrati uticaj Francuske u Evropi. Pošto nije dobio većinu na referendumu o regionalizaciji zemlje i ukidanju senata 1969. se povukao s položaja. Dela: “Ratni memoari”, “Memoari nade”.

1989 – Počelo je rušenje Berlinskog zida, koji je 28 godina bio simbol nemačke i evropske podvojenosti. Tim potezom novog rukovodstva Istočne Nemačke započet je lanac događaja koji su u oktobru 1990. omogućili ujedinjenje Nemačke. Gradnja zida započeta je 13. avgusta 1961. prema ideji sovjetskog lidera Nikite Hruščova.

POSTAVI ODGOVOR

молимо унесите свој коментар!
овдје унесите своје име

Ova web-stranica koristi Akismet za zaštitu protiv spama. Saznajte kako se obrađuju podaci komentara.