Na današnji dan, 30. maj

Danas je utorak, 30. maj, 150. dan 2023. Do kraja godine ima 215 dana.

0
31

1431 – U Ruanu je na lomači spaljena francuska nacionalna heroina Jovanka Orleanka (Jeanne d’Arc), pošto je po nalogu Engleza pred crkvenim sudom osuđena kao jeretik i “veštica”. Rehabilitovana je na reviziji procesa 1456, a odlukom pape Benedikta XV (Benedict) 1920. proglašena je za sveticu.

1498 – Kristofer Kolumbo (Cristoforo Colombo) je isplovio sa šest brodova iz španske luke Sanlukar na treće putovanje u Novi svet, tokom kojeg je otkrio Trinidad i obale Južne Amerike (ušće reke Orinoko u Atlantski okean).

1536 – Engleski kralj Henri VIII (Henry) venčao se s trećom ženom, Džejn Sejmor (Jane Seymour), 11 dana pošto je pogubljena njegova druga žena Ana Bolen (Anne Boleyn), majka potonje kraljice Elizabete I.

1593 – U tučnjavi u jednoj londonskoj krčmi ubijen je Kristofer Marlo (Christopher Marlowe), najznačajniji dramski pisac engleske renesanse pre Šekspira (Shakespeare), autor drama “Tamerlan Veliki”, “Dr Faustus” i “Jevrejin sa Malte”.

1640 – U Antverpenu je umro flamanski barokni slikar Peter Paul Rubens. Njegovo delo imalo je ogroman uticaj na evropsko slikarstvo (“Skidanje sa krsta”, “Poslednji sud”, “Parisov sud”). Kao uglednom građaninu poveravane su mu i diplomatske misije u Parizu, Londonu i Madridu.

1744 – Umro je engleski pesnik i satiričar Aleksander Poup (Alexander Pope). Komični ep “Krađa uvojka” i satirična poema “Duncijada” (O gluposti) smatraju se njegovim najznačajnijim delima.

1778 – Umro je francuski filozof, pisac i istoričar Fransoa Volter (Francois Voltaire), jedan od najznačajnijih mislilaca evropskog prosvetiteljstva u 18. veku (“Kandid”, “Esej o običajima i duhu nacije”, “Filozofska pisma”, “Traktat o metafizici”).

1814 – Rođen je ruski revolucionar, anarhist Mihail Aleksandrovič Bakunjin. Zbog širenja liberalnih ideja ruski Senat ga je 1844. lišio plemićke titule i osudio na robiju u Sibiru, odakle je uspeo da pobegne u Zapadnu Evropu, gde je nastavio revolucionarni rad.

1848 – SAD i Meksiko su ratifikovali sporazum potpisan u februaru 1848. nakon poraza Meksikanaca u američko-meksičkom ratu. Za naknadu od 15 miliona dolara, u sastav SAD ušle su meksičke teritorije Novi Meksiko, Kalifornija, delovi Nevade, Jute, Arizone i Kolorada.

1876 – Zbačen je turski sultan Abdul Azis, a na presto je stupio njegov nećak sultan Murat V, svrgnut nekoliko meseci kasnije i doživotno zatvoren u jednoj carigradskoj palati.

1909 – Rođen je američki klarinetista i kompozitor Beni Gudmen (Benny Goodmann), najpopularniji džez muzičar tridesetih godina, nazvan “kralj svinga”. Svirao je i sa simfonijskim orkestrima, najčešće dela Bele Bartoka i Arona Koplenda (Copland).

1912 – Umro je američki pilot i konstruktor aviona Vilbur Rajt (Wilbur Wright), pionir avijacije, koji je 1903. s bratom Orvilom (Orville), izveo prvi let u istoriji vazduhoplovstva.

1913 – U Londonu je zaključen mirovni ugovor članica Balkanskog saveza (Bugarska, Srbija, Crna Gora i Grčka) i Otomanskog carstva, kojim je okončan Prvi balkanski rat. Otomansko carstvo je tim ugovorom izgubilo sve posede na Balkanu, a na evropskom tlu mu je ostao samo Carigrad sa okolinom.

1918 – Umro je ruski filozof Georgij Valentinovič Plehanov. Godine 1883. osnovao je u Ženevi prvu rusku marksističku grupu “Oslobođenje rada” koja je usko sarađivala s budućim vođom ruske Oktobarske revolucije Vladimirom Iljičom Lenjinom. Plehanov je kasnije krtikovao taktiku Lenjinovih boljševika i, smatrajući da Rusija nije dovoljno sazrela za socijalizam, Oktobarsku revoluciju ocenio je kao kobnu grešku (“Osnovna pitanja marksizma”, “Pisma bez adrese”, “Umetnost i društveni život”, “Književni pogledi V. G. Belinskog”).

1942 – Britansko ratno vazduhoplovstvo (RAF) je u Drugom svetskom ratu sa 1.047 aviona bombardovalo nemački grad Keln.

1956 – Jugoslovenska državno-partijska delegacija s Josipom Brozom Titom na čelu doputovala je u SSSR, u prvu posetu od smrti Staljina i raskida s Moskvom 1948.

1960 – Umro je ruski pisac Boris Leonidovič Pasternak, dobitnik Nobelove nagrade za književnost 1958. Najveći uspeh kod publike i književne kritike doneo mu je roman “Doktor Živago”, objavljen u inostranstvu, a potom je izbačen iz ruskog Saveza pisaca. U SSSR-u je “Doktor Živago” štampan tek 1988.

POSTAVI ODGOVOR

молимо унесите свој коментар!
овдје унесите своје име

Ova web-stranica koristi Akismet za zaštitu protiv spama. Saznajte kako se obrađuju podaci komentara.