Na današnji dan, 30. jun

Danas je nedelja, 30. jun, 181. dan 2019. Do kraja godine ima 184 dana.

601

1470 – Rođen je francuski kralj Šarl VIII, koji je vladao od 1483. do smrti 1498, a pod pritiskom plemstva započeo je 1494. ratove za osvajanje Italije, okončane šest decenija docnije. Uspeo je da privremeno osvoji Napuljsku kraljevinu, a pohodi na Italiju imali su krupne kulturne posledice, jer su pokrenuli širenje humanističke kulture u Francuskoj.

1520 – U Tenočtitlanu, gde je kasnije izgrađen Siudad Meksiko, u španskom zarobljeništvu ubijen je deveti vladar Astečkog carstva Montezuma. Poslednjeg astečkog vladara zarobio je španski osvajač Ernan Kortez, koji je tada i uništio astečku državu.

1853 – Umro je srpski pisac Branko Radičević, romantičarski lirski pesnik mladosti, ljubavi i patriotskog zanosa. Kao oduševljeni pristalica jezičke reforme Vuka Karadžića, prvi je počeo da peva na narodnom jeziku i u duhu srpske narodne poezije. Pesme su mu pune vedrine, vitalnosti i uživanja u prirodi. Školovao se u Zemunu, Sremskim Karlovcima, Temišvaru i Beču, gde je studirao prava i medicinu i ušao u najuži krug Karadžićevih pristalica i prijatelja. Mladost je proveo u Sremskim Karlovcima, čije su lepote, posebno uzvišenje Stražilovo, bile njegova lirska inspiracija. U najpoznatijoj pesmi “Đački rastanak” opevao je Karlovce i đačke radosti. Dubinu i misaonost je iskazao u pesmi “Tuga i opomena”, a protivnike Vukovih reformi je ismejao u satiričnoj pesmi “Put”. Umro je veoma mlad, bolestan od tada neizlečive tuberkuloze, tako da pojedina njegova dela govore o bliskoj smrti. Njegovi posmrtni ostaci su 1883. preneti iz Beča i sahranjeni na Stražilovu.

1859 – Na konopcu razapetom iznad Nijagarinih vodopada, Čarls Blondin je pred 25.000 gledalaca prešao iz SAD u Kanadu.

1876 – Srbija je objavila rat Turskom carstvu kako bi podržala ustanak srpskog naroda u Hercegovini, Bosni, Raškoj oblasti (Novopazarski sandžak) i Polimlju. Postojalo je uverenje da će ulazak Srbije u rat biti uvod u opšti ustanak na Balkanu, ali se to nije dogodilo, jer je na intervenciju velikih sila rat završen. Godine 1878. na Berlinskom kongresu Srbiji je uz teritorijalno proširenje priznata i potpuna suverenost.

1893 – Rođen je nemački komunistički vođa Valter Ulbriht, koji je pred nacistima izbegao iz zemlje, ali se posle Drugog svetskog rata vratio i 1950. postao prvi sekretar vladajuće Jedinstvene radničke partije Nemačke u novostvorenoj Nemačkoj demokratskoj republici (Istočna Nemačka).

1908 – U istočni Sibir je pao meteor, izazvavši džinovsku eksploziju i zemljotres koji se osetio i u centralnom delu Evrope.

1909 – Rođen je pisac i državnik Huan Boš Gavinjo, predsednik Dominikanske Republike od februara do septembra 1963. kada je svrgnut vojnim udarom. Njegova pripovetka “Žena” stekla je slavu klasičnog štiva i svrstana je u sve antologije hispanoameričke proze. Ostala dela: roman “Lukava”, zbirke pripovedaka “Kraljevski put”, “Devojka iz Gvaire”, “Dva pezosa vode”, “Božićna priča”.

1913 – Iznenadnim noćnim napadom bugarske Četvrte i Pete armije na srpske položaje, čime je izazvan Drugi balkanski rat, počela je Bregalnička bitka, okončana 9. jula 1913. potpunim slomom Bugara. Posle poraza Bugarska je kapitulirala, a mirovnim ugovorom u Bukureštu 10. avgusta 1913. utvrđene su nove granice između balkanskih država. Srbija je tada oslobodila Staru i Južnu Srbiju (danas Kosovo i Metohija i Makedonija).

1930 – Velika Britanija je priznala nezavisnost Iraka. Ugovorom u San Remu 1920. Turska je posle Prvog svetskog rata bila prinuđena da se odrekne uprave nad Irakom, koji je kao mandatna teritorija od strane Društva naroda poveren na upravu Londonu.

1934 – U krvavom obračunu s bliskim saradnicima, poznatom kao “noć dugih noževa”, Adolf Hitler je pod optužbom za zaveru likvidirao komandanta “jurišnih odreda” (SA) Ernsta Rema i jednog od najviših nacističkih glavešina Gregora Štrasera. Te noći je ubijeno ili uhapšeno i stotine drugih političkih i vojnih zvaničnika, večinom oficira SA, a nacisti su iskoristili priliku da ubiju i Hitlerovog suparnika, bivšeg nemačkog kancelara generala Kurta fon Šlajhera.

1936 – Etiopski negus (car) Haile Selasije zatražio je u govoru u Društvu naroda pomoć posle invazije Italije na Etiopiju.

1938 – Umro je srpski pisac, pozorišni kritičar i diplomata Milan Rakić, reformator stiha i veliki znalac jezika, član Srpske kraljevske akademije, predsednik Srpskog PEN kluba. Posle završenih studija prava u Parizu, radio je u Beogradu kao činovnik, a od 1904. bio je u diplomatskoj službi. Pojavio se 1903. zbirkom “Pesme” kao potpuno izgrađen pisac, misaon i osećajan, pesnik unutrašnjih nemira i sukoba. Objavio je 1912. zbirku “Nove pesme” i 1936. “Pesme”. Pedesetak pesama, koliko je ukupno napisao, odlikuju se elegancijom i savršenstvom forme i spadaju u vrh srpske lirike 20. veka, poput “Na Gazimestanu”, “Jefimija”, “Dolap”, “Simonida”, “Napuštena Crkva”, “Orhideja”, “Ljubavna pesma”. Pozorišne kritike koje je pisao, po opštoj oceni, veoma su pouzdane i odraz su izuzetne lične kulture.

1948 – Jugoslovenska štampa objavila je Rezoluciju Informacionog biroa komunističkih i radničkih partija (Informbiro ili Kominform) o stanju u Komunističkoj partiji Jugoslavije i izjavu povodom nje Centralnog komiteta KPJ. Donošenju rezolucije dva dana pre toga u Bukureštu bez prisustva predstavnika KPJ, na sednici Informbiroa, čiji je KPJ bila član od osnivanja u septembru 1947, prethodila je višemesečna prepiska rukovodstava sovjetske i jugoslovenske partije. Posle objavljivanja rezolucije prekinute su političke, diplomatske, ekonomske i kulturne veza Sovjetskog Saveza i ostalih istočnoevropskih zemalja sa Jugoslavijom. Time je uvedena blokada i počela je velika kampanja protiv rukovodstva KPJ, koja je trajala do 1955. i posete Beogradu šefova sovjetske partije i vlade Nikite Hruščova i Nikolaja Bulganjina.

POSTAVI ODGOVOR

Please enter your comment!
Please enter your name here

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.