Na današnji dan, 29. oktobar

Danas je četvrtak, 29. oktobar, 303. dan 2020. Do kraja godine ima 63 dana.

0
6

1321 – Umro je srpski kralj Milutin, koji je Srbiju učinio najmoćnijom državom na Jugoistoku Evrope, što je njegovom unuku Dušanu omogućilo da nastavi ekspanziju i stvori srpsko carstvo. Na Saboru u Deževu 1282, presto mu je na osnovu sporazuma, ustupio stariji brat Dragutin, koji je zadržao severne krajeve Srbije. Osvojio je znatan deo vizantijske teritorije i potom preneo prestonicu u Skoplje. Neprijateljstva s Vizantijom obustavio je 1299. kada se oženio vizantijskom princezom Simonidom. Bogati rudnici srebra donosili su mu obilna sredstva, što je, između ostalog, omogućilo i veliku graditeljsku aktivnost širom Srbije (Gračanica, Studenica, Banjska, Nagoričino i dr). Po predanju podigao je 40 hramova, između ostalih, po jedan u Bariju (Italija) i Jerusalimu.

1507 – Rođen je španski vojskovođa Fernando Alvares de Toledo Alba, koji je kao namesnik Nizozemske (Holandija) terorom izazvao 1565. rat za oslobođenje, okončan 1581. otcepljenjem od Španije. Osvojio je 1581. Portugal i pripojio ga posedima španske krune.

1811 – Rođen je francuski socijalista-utopista Žan Žozef Šarl Luj Blan, koji je tvrdio da socijalističko društvo može biti stvoreno mirnim putem, uz pomoć države, osnivanjem “zadružnih radionica” i zemljoradničkih komuna. Dela: “Organizacija rada”, “Istorija deset godina, 1830-1840.”, “Istorija Francuske revolucije”.

1814 – Prvi parni ratni brod “Fulton”, koji je konstruisao Robert Fulton, isplovio je iz Njujorške luke.

1888 – U Carigradu je potpisana Konvencija o Sueckom kanalu, prema kojoj “Kanal treba da bude slobodan i otvoren za sve trgovačke i ratne brodove bez obzira na zastavu, kako za vreme rata tako i u miru”. To je poštovano, osim u ratu, kad je Kanal zatvaran za neprijatelje Velike Britanije, tada “tutora” Egipta koji je samo formalno bio sastavni deo Turske.

1889 – Umro je ruski pisac, književni kritičar i estetičar Nikolaj Gavrilovič Černiševski, koji je stvorio sopstveni estetički sistem i snažno uticao na rusku književnost u 19. veku. Zbog propagiranja ideja seljačke revolucije i utopijskog socijalizma prognan je u Sibir. U disertaciji “Estetički odnos umetnosti prema stvarnosti” insistirao je na društvenoj ulozi književnosti, ne zanemarujući pritom analizu umetničkih elemenata književnog dela. U romanu “Šta da se radi” je vatreno propagirao socijalističko-utopijske poglede na probleme braka, porodice, emancipacije žene i društvenih ideala. Ostala dela: “Ogledi o Gogoljevom periodu ruske književnosti”, “Književno-kritički članci”, “Rus na randevuu”.

1897 – Rođen je nemački ratni zločinac Jozef Gebels, ministar propagande Trećeg rajha.

1910 – Rođen je engleski filozof Džuls Alfred Ejer, čija je knjiga “Jezik, istina i logika” svojevrstan manifest logičkog pozitivizma. Ostala dela: “Zasnivanje empirijskog znanja”, “Problem saznanja”, “Pojam osobe”.

1911 – Umro je američki novinar mađarskog porekla Džozef Pulicer, začetnik “žute štampe”, iz čije se fondacije svake godine dodeljuje “Pulicerova nagrada” za novinarstvo, karikaturu, američku istoriju, poeziju, dramu, roman i muziku. Emigrirao je mlad u SAD, učestvovao u Američkom građanskom ratu i biran je u Kongres. Bio je vlasnik listova “Vrld” i “Ivning Vrld” u Njujorku i “Post-Dispeč” u Sent Luisu. Na Kolumbija univerzitetu osnovao je 1903. prvu novinarsku školu.

1918 – Hrvatski sabor je posle raspada Austro-Ugarske u Prvom svetskom ratu proglasio otcepljenje Hrvatske, Slavonije i Dalmacije od Habzburške monarhije radi priključenja Kraljevini Srba, Hrvata i Slovenaca, što je propraćeno velikom manifestacijom ispred zgrade Sabora u Zagrebu.

1923 – Turska je proglašena republikom, a general Mustafa Kemal Ataturk postao je prvi predsednik Republike Turske. Zvanje Ataturk – otac Turaka, Kemal je dobio od Skupštine Turske bitno docnije 1930.

1929 – Krah Njujorške berze, poznat kao “crni utorak”, označio je početak velike krize američke privrede tokom koje su pale pod stečaj mnoge krupne banke i najmoćnije kompanije, a hiljade sitnih poslovnih ljudi doslovno je ostalo bez ičega. Bilo je to vreme čestih samoubistava poslovnih ljudi i opšteg beznađa.

Industrijska proizvodnja pala je u razvijenim zemljama na nivo s početka veka, a bez posla je ostalo 26 miliona ljudi.

1936 – U prvom vojnom udaru u arapskom svetu, general Bakr Sidki oborio je iračku vladu.

1950 – Umro je švedski kralj Gustav V , koji je tokom vladavine od 1907. do smrti uspešno obezbedio neutralni status Švedske tokom oba svetska rata.

POSTAVI ODGOVOR

молимо унесите свој коментар!
овдје унесите своје име

Ova web-stranica koristi Akismet za zaštitu protiv spama. Saznajte kako se obrađuju podaci komentara.