Na današnji dan, 29. januar

Danas je sreda, 29. januar, 29. dan 2020. Do kraja godine ima 337 dana.

542

1635 – Kardinal Rišelje osnovao je “Francusku akademiju” (kasniji Institut) – dok je francusku “Akademiju nauka” osnovao 1666. Luj XIV, na sugestiju Žana Batista Kolbera.

1676 – Car Rusije postao je Fjodor III Romanov, posle smrti Alekseja, njegovog oca. Na prestolu se nalazio do 1682. – kad ga je nasledio polubrat Petar Veliki – ali su zemljom, pošto je Petar bio maloletan i bolešljiv, upravljali njegovi ujaci, boljari Miloslavski. Tokom njegove vladavine Rusija je učvrstila vlast na ogromnim novoosvojenim teritorijama u Povoložju, Sibiru i Ukrajini.

1688 – Rođen je švedski mistik, filozof i prirodnjak Emanuel Svedenborg, autor specifičnog mističko-teozofskog učenja. O njegovim vizijama pisao je Imanuel Kant u spisu “Snovi jednog duhovnika”. Ubrzo posle njegove smrti 1772. pojavila su se “Društva svedenborgijanaca”, iz kojih je nastala Crkva Novog Jerusalima. Njegova dela veoma su čitana i danas. Dela: “Opera philosophica et mineralia”, “Arcana coelestica”, “De nova Hierosolyma”.

1782 – Rođen je francuski kompozitor Danijel Fransoa Espri Ober, autor opera u kojima se smenjuju govorne i pevačke deonice. Dela: opere “Fra Diavolo”, “Crni Domino”, “Bludni sin”, “Nema iz Portičija”.

1843 – Rođen je američki državnik Vilijam Mekinli, predsednik SAD od 1897. do 1901. Objavio je rat Španiji 1898. kako bi od nje preoteo Filipine, Portoriko, Guam i Kubu, započevši tako eru otvorenog američkog imperijalizma. Zajedno s evropskim silama, učestvovao je u gušenju antikolonijalnog ustanka u Kini (1899. Do 1901.) poznatog kao “Bokserski ustanak” s ciljem da se nametne režim slobodne trgovine i nesmetan prodor američkog kapitala u Kinu. Ubijen je 1901. u atentatu.

1856 – Ustanovljen je “Viktorijin krst”, najviše britansko vojno odlikovanje.

1860 – Rođen je ruski pisac Anton Pavlovič Čehov, čiji stil se odlikuje jednostavnošću, izvanrednim darom zapažanja i specifičnom atmosferom, bliskom impresionističkom postupku. Pozorištu je otvorio nove puteve i sam je stvorio novi dramski oblik “lirsku dramu”. Izvršio je ogroman uticaj na svetsku literaturu, posebno dramu. Dela: drame “Galeb”, “Tri sestre”, “Ujka Vanja”, “Višnjik”, novele i pripovetke “Čovek u futroli”, “Arhijerej”, “Kuća na sprat”, “Dušica”, “Tri godine”, “Ogrozd”, “Paviljon broj 6”, “Stepa”, “Seljaci”, “Činovnikova smrt”, “U uvali”, zbirke humoreski “Melpomenine bajke”, “Šarene priče”.

1862 – Rođen je engleski kompozitor Frederik Dilijes, impresionista poznat po simfonijama (“Pariz – pesma velikog grada”, “Brigg Fair”). Komponovao je i opere i koncerte, uključujući “Liturgiju života”, inspirisanu delom nemačkog filozofa Fridriha Ničea “Tako je govorio Zaratustra”.

1866 – Rođen je francuski pisac Romen Rolan, jedan od najvećih mistika francuske literature 20. veka, dobitnik Nobelove nagrade za književnost 1915. Bio je duboko zainteresovan i aktivno uključen u bitna socijalna, politička i duhovna zbivanja, uključujući “aferu Drajfus”, fenomen komunizma, borbu protiv nacizma, pacifizam. Dela: romani “Žan Kristof”, “Kola Brenjon”, 12 drama pod zajedničkim nazivom “Pozorište revolucije”, romansirane biografije Ludviga van Betovena, Mikelanđela Buonarotija, Lava Tolstoja, Fridriha Hendla, Mahatme Gandija, antiratni spis “Iznad meteža”.

1412 – Objavljen je “Zakon o rudnicima” Despota Stefana Lazarevića (Stefan je potpisao Zakonik) – jedinstven pravni spomenik srednjovekovne Srbije. Njegova pravna i istorijska vrednost uveliko prevazilazi srpske nacionalne okvire. Zakon sadrži odredbe vezane za obavljanje rudarske delatnosti, ali i statut grada Novo Brdo, najvećeg rudarskog centra srednjovekovne Srbije. Zakonik je pronađen 1959. kada je supruga tadašnjeg jugoslovenskog diplomate Hočevara u Beču kupila antikvitet, na starosrpskom, nepoznate sadržine. Primerak koji je pronađen je prepis iz 16. veka.

1867 – Rođen je španski pisac i političar Visente Blasko Ibanjes, kojem je svetsku slavu doneo roman “Četiri jahača apokalipse”. Celog života borio se za demokratiju i slobodu otadžbine, a kad je 1923. u Španiji zavedena diktatura stavio se na čelo borbe za demokratiju i napisao je brošuru “Razobličeni Alfonso XIII”, koja je odigrala ogromnu ulogu u rušenju monarhije. U mladosti je osnovao uticajni list “El Pueblo”. Ostala dela: romani “Među pomorandžama”, “Trska i glib”, “Krovinjara”, “Krv i arena”, “Horda”, “Mrtvi zapovedaju”, “Katedrala”, “Uljez”, “Podrum”, “Mare Nostrum”, “Kolumbo”.

1886 – Karl Benc je patentirao svoje “kočije bez konja”. Njegova motorizovana kočija označila je začetak automobilske industrije koja je ubrzo osvojila svet.

1896 – Američki lekar Emil Grab prvi je upotrebio terapiju zračenjem u lečenju raka pluća, primenivši je u Čikagu na pacijentkinji Rouz Li.

1899 – Umro je francuski slikar engleskog porekla Alfred Sisle, jedan od osnivača impresionizma. Slikao je samo pejzaže, obično ulice pod snegom i prizore iz prirode u lirskom intimističkom maniru, s naglašenom notom životnog optimizma. Posebno ga je privlačilo slikanje reka, pri čemu je najviše istraživao svetlosne efekte.

1916 – Nemci su u Prvom svetskom ratu prvi put bombardovali Pariz iz cepelina.

1916 – Britanska armija je u Prvom svetskom ratu prvi put testirala tenkove u mestu Hetfild u Engleskoj.

1929 – Rođen je srpski istoričar, akademik, Sima Ćirković. Dopisni član SANU postao je 1972. a redovni 1981. Njegova oblast rada bila je istorija srednjeg veka Srbije i Bosne. Od 1968. na mestu je redovnog profesora Filozofskog fakulteta u Beogradu. Bio je član više inostranih akademija i stručnih udruženja, poput Evropske akademije za istoriju u Briselu, Međunarodnog instituta za ekonomsku istoriju Frančesko Datini, Međunarodnog komiteta za istorijsku meteorologiju. Bio je zapažen i kao leksikograf. Bavio se i istorijom istoriografije.

1934. – Rođen je srpski pisac Branko Miljković, liričar snažnog intelektualizma. Počeo je da piše kao srednjoškolac i 1957. objavio je prvu zbirku pesama “Uzalud je budim”. Nadahnuto je prevodio moderne ruske i francuske pesnike. Ostala dela: zbirke pesama “Poreklo nade”, “Vatra i ništa”, “Krv koja svetli”, “Pesme”, “Smrću protiv smrti”.

1934 – Umro je srpski pisac Branimir Ćosić. Mahom je pisao o životu mladih posle Prvog svetskog rata, problemima njihovog unutrašnjeg života i morala u međuratnom Beogradu. Dela: romani “Pokošeno polje”, “Vrzino kolo”, “Dva carstva”, pripovetke “Priče o Boškoviću”, “Egipćanka i druge priče”, eseji “Deset pisaca – deset razgovora”, “Kroz knjige i književnost”.

POSTAVI ODGOVOR

молимо унесите свој коментар!
овдје унесите своје име

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.