Na današnji dan, 26. januar

Danas je nedelja, 26. januar, 26. dan 2020. Do kraja godine ima 340 dana.

1134

1500 – Španski moreplovac Visente Janes Pinson otkrio je Brazil.

1699 – Potpisan je Karlovački mir, kojim je nakon 16 godina vojevanja okončan Veliki bečki rat (1683-1699). Mirom koji su u Sremskim Karlovcima sa Osmanskim carstvom sklopile Austrija, Rusija, Poljska i Venecija, Turci su izgubili Ugarsku, Slavoniju, Liku i Baniju, zadržavši severno od Save i Dunava samo Banat i deo Srema do Mitrovice. Venecija je dobila delove Dalmacije (zaleđe) Boku Kotorsku do Risna i Moreju (Peloponez).

1788 – Britanski brodovi s prvim naseljenicima iz Engleske, uključujući grupu zatvorenika, uplovili su u zaliv Botani Bej u Australiji gde su osnovali koloniju.

1823 – Umro je engleski lekar Edvard Džener, pronalazač vakcine protiv boginja. Uočio je da ljudi zaraženi kravljim boginjama ne dobijaju velike boginje ni u vreme epidemija i posle dve decenije rada 1796. razvio je vakcinu, koja je ubrzo u celom svetu prihvaćena kao pouzdana zaštita od smrtonosnih boginja.

1827 – Peru je okončao uniju s Kolumbijom i proglasio je nezavisnost.

1841 – Proglašen je britanski suverenitet nad Hongkongom, šest dana pošto je Kina prinuđena da ga ustupi Velikoj Britaniji. Zvanično britansko kolonijalno ime Hongkonga bilo je Viktorija.

1870 – Rođen je Kirilo Savić, šef katedre za železnice i puteve Tehničkog fakulteta u Beogradu, projektant, graditelj, naučnik. Odlučujuće je uticao na sistem razvoja železničke mreže Srbije (i Jugoslavije) u međuratnom periodu. Tehnički fakultet završio je u Beogradu 1892. a potom se usavršavao u Berlinu i širom Rusije. Kao rezervni oficir, inženjeriski kapetan, učestvovao je u balkanskim ratovima 1912/1913. Njegovo ogromno iskustvo građevinskog stručnjaka bilo je veoma dragoceno srpskoj vojsci tokom I svetskog rata. Formirao je školu koja je postala rasadnik vrsnih inženjera, njegovi udžbenici i danas, 50 godina od izdavanja važe kao neprevaziđeni, što je prava retkost u tehničkim naukama. Kao gest priznanja ovom velikanu srpske nauke Železnički institut promenio je svoje ime 1969. u Naučno-istraživački Institut “Kirilo Savić”.

1880 – Rođen je američki general Daglas Makartur. U Drugom svetskom ratu bio je komandant američkih trupa na Dalekom istoku i u ime SAD u septembru 1945. bio je sapotpisnik kapitulacije Japana. Potom je postavljen za komandanta savezničkih snaga u toj zemlji a na početku rata u Koreji komandovao je snagama UN, ali je smenjen u aprilu 1951. zbog namere da rat prenese na teritoriju Kine.

1885 – Sudanski ustanici Muhameda Ahmeda Abdule, koji se proglasio mahdijem (vođa islama), potukli su Britance, zauzeli Kartum, pogubili engleskog generala Čarlsa Gordona i osnovali samostalnu državu. Tek 1898. britansko-egipatska vojska generala Horejša Kičenera pobedila je sudanske snage. Sudan je bio pod vlašću Londona do 1. januara 1956.

1891 – Umro je nemački inženjer Nikolaus August Oto, koji je 1861. napravio prvi benzinski motor, a 1876. izumeo je četvorotaktni motor sa unutrašnjim sagorevanjem, poznat kao “Oto motor”.

1905 – Kod Pretorije u Južnoj Africi otkriven je “Kalinan”, najveći dijamant u svetu, težak 3.106 karata.

1918 – Rođen je Nikolae Čaušesku, koji je preuzeo vlast 1965. postavši generalni sekretar vladajuće KP Rumunije. Učvrstio se 1967. kad je izabran za predsednika Državnog saveta, a 1975. postao je predsednik Rumunije i ubrzo je izgradio snažan kult ličnosti, oslanjajući se izrazito na političku policiju. Posle decembarske pobune građana 1989. kojoj se ubrzo pridružila vojska, zbačen je s vlasti i 25. decembra je, posle brzometnog suđenja, streljan sa suprugom Elenom.

1924 – U Sovjetskom Savezu je drugi Svesavezni kongres Sovjeta odlučio da Lenjinovo telo bude očuvano balsamovanjem. Takođe je odlučeno da u njegovu čast negdašnja prestonica carske Rusije Petrograd (do 1914. Sankt Peterburg) bude preimenovan u Lenjingrad.

1925 – Rođen je američki glumac i režiser Pol Njumen. Snimio je 60-ak filmova, među kojima su i čuvena ostvarenja “Mačka na usijanom limenom krovu”, “Buč Kasidi i Sandens Kid”, “Žaoka”. Devet puta je bio nominovan za Oskara, a dobio ga je 1986. za glavnu mušku ulogu u filmu “Boja novca”. Druge uloge: “Dugo toplo leto”, “Slatka ptica mladosti”, “Nasilje”, “Sudija za vešanje”, “Pakleni toranj”, “Bafalo Bil i Indijanci”, režija – “Rejčel, Rejčel”, “Uticaj gama zraka na sablasne nevene”.

1927 – Rođen je srpski glumac Živojin Žika Milenković. Pozorišnu karijeru započeo je u rodnom Nišu, a nastavio je u Beogradskom dramskom pozorištu, u kojem je radio do penzionisanja. Igrao je u preko 150 pozorišnih predstava, oko 30 filmova i više od 300 televizijskih emisija.

1934 – Potpisan je desetogodišnji nemačko-poljski Pakt o nenapadanju, prekršen 1. septembra 1939. napadom nacističke Nemačke na Poljsku, čime je otpočeo Drugi svetski rat.

POSTAVI ODGOVOR

молимо унесите свој коментар!
овдје унесите своје име

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.