Na današnji dan, 25. novembar

Danas je sreda 25. novembar, 330. dan 2020. Do kraja godine ima 36 dana.

4

1562– Rođen je španski pisac Feliks Lope de Vega Karpio, najznačajniji španski dramski pisac, koji je prema predanju napisao više od 1.800 dramskih dela. Sačuvano je oko 500 njegovih dramskih tekstova, više romana, hronika i istorijskih zapisa. Dela: komedije i drame “Peribanjes”, “Kazna bez osvete”, “Seviljska zvezda”, “Madridski čelik”, “Cveće Don Huana”, “Nagrada za dobro govorništvo”, “Preko mosta”, “Doroteja”, “Dovitljiva devojka”, “Baštovanov pas”, “Budalasta vlastelinka”, “Fuente Ovehuana”, roman “Doroteja”.

1758– Britanci su okupirali Senegal.

1763– Umro je francuski pisac, opat Prevo, poznat po romanu “Manon Lesko”, prema kojem su Žil Masne i Đakomo Pučini napisali opere.

1783– Poslednji britanski vojnici napustili su Njujork, na samom završetku rata za nezavisnost SAD od britanske krune.

1835– Rođen je američki industrijalac škotskog porekla Endrju Karnegi, koji je ogromno bogatstvo uložio u dobrotvorne svrhe, uglavnom u osnivanje javnih biblioteka u SAD i drugim zemljama, pod uslovom da lokalne vlasti ustupe zemljište za zgradu kao i obezbede održavanje. Iz poslovnog života povukao se 1901. 18 godina pre smrti, a 1900. je objavio “Jevanđelje bogatstva”, s tezom da “bogat čovek umire sramno”. Karnegijeva zadužbina je 1926. sa 100.000 dolara pomogla izgradnju Univerzitetske biblioteke u Beogradu (danas “Univerzitetska biblioteka Svetozar Marković”).

1844– Rođen je nemački inženjer Karl Fridrih Benc, koji je 1885. konstruisao jedan od prvih automobila. Osnovao je kompaniju “Benc” za izradu benzinskih motora i automobila, od koje je udruživanjem nastao “Dajmler-Benc”.

1877– Izbila je Topolska buna. Lepenički i Jasenički bataljon odbili su da polože zakletvu i upute se na granicu uoči drugog Srpsko-turskog rata. Pobunjenici su s vodnikom Milovanom Žižićem na čelu krenuli put Topole s ciljem svrgavanja dinastije Obrenović i dovođenja na vlast kneza Petra Karađorđevića. Kralj Milan Obrenović (tada knez) je vojskom ubrzo ugušio pobunu. Za veleizdaju je optuženo 70 učesnika bune, od čega je 23 osuđeno na smrt.

1881– Rođen je italijanski sveštenik Anđelo Đuzepe Ronkali, pod imenom Jovan XXIII papa od 1958. do smrti 1963. vođa reformatorske struje u rimokatoličkoj crkvi. Sazvao je 1962. Drugi (vatikanski) ekumenski sabor na kojem je nagovestio krupne reforme unutar Crkve.

1914 –Umro je srpski kompozitor slovenačkog porekla Davorin Jenko, autor muzike za srpsku himnu “Bože pravde”, jedan od utemeljivača srpske muzičke kulture, član Srpske kraljevske akademije, horovođa i kapelnik Narodnog pozorišta u Beogradu. Komponovao je muziku za oko 90 “komada s pevanjem”. Dela: opereta “Vračara”, uvertire “Kosovo”, “Srpkinja”, “Aleksandar”, “Đido”, “Milan”, fantazija “Prvo Doba Srbije”, muzika za komade “Blago cara Radovana”, “Dobrila i Milenko”, “Dušan Silni”, “Miloš Obrenović”, “Seoba Srbalja”, “Pribisav i Božana”, “Za veru i slobodu”, “Mladost Dositejeva”, “Markova sablja”, “Proslavljanje kneza Mihajla”, “Knez Dobroslav”, “Izbiračica”, “Krvni mir”, “Merima”, “Divlji lovac”, “Ljubavno pismo”, “Četiri miliona rubalja”, “Čestitam”, “Potera”, “Saćurica i šubara”, “Vuk Branković”, oko 110 horskih kompozicija, 15 crkvenih kompozicija, solo pesme.

1915 –Vrhovna komanda srpske vojske izdala je u Prvom svetskom ratu zapovest o odstupanju preko današnje Crne Gore i Albanije, u kojem je, između ostalog, stajalo: “Kapitulacija bi bila najgore rešenje, jer se njome gubi država, a naši saveznici bi nas sasvim napustili”. Prilikom povlačenja srpske vojske i naroda, jedinstvenom u istoriji ratovanja, život je izgubilo više od 240.000 osoba. Na ostrvo Krf stiglo je 135.000 vojnika, a u Bizertu oko 12.000. Od njih je ponovo oformljena srpska vojska koja će 1918. probiti Solunski front, osloboditi Srbiju i druge teritorije od kojih je potom formirana Kraljevina Srba, Hrvata i Slovenaca.

1915– Rođen je čileanski diktator general Augusto Pinoče Ugarto, koji je uz pomoć SAD 1973. vojnim udarom zbacio predsednika Čilea Salvadora Aljendea. S vlasti je sišao posle izbornog poraza 1990. ali je kao doživotni senator zadržao znatan politički uticaj do 1998. kad je uhapšen u Londonu na zahtev Španije koja je zatražila njegovo izručenje.

1918– Velika Narodna skupština u Novom Sadu proglasila je prisajedinjenje Vojvodine Srbiji. Velika narodna skupština Srba, Bunjevaca i drugih Slovena Banata, Bačke i Baranje donela je tada odluku da se neizostavno Vojvodina prisajedinjuje Kraljevini Srbiji. Prethodnog dana istu odluku je donela Skupština Srema u Rumi.

1923– Rođen je finski državnik Mauno Koivisto, šef države od 1982. do 1994. prvi socijalista na tom položaju. Bio je predsednik vlade od 1968. do 1970. i od 1979. do 1982.

1826 – Rođen je srpski književnik Jovan Đorđević, veliki kulturni i nacionalni radnik. Studirao je filozofiju i medicinu u Pešti. Bavio se publicistikom i novinarstvom, uređivao je “Srpski dnevnik”. Bio je sekretar Matice srpske i urednik “Letopisa”. Osnivač je Srpskog narodnog pozorišta u Novom Sadu i jedan od osnivača Narodnog pozorišta u Beogradu i njegov upravnik. Bio je profesor istorije na Velikoj školi u Beogradu, lični učitelj kralja Aleksandra Obrenovića, nakratko i ministar prosvete. Autor je dramskog dela “Markova sablja” čiji je, između ostalog, sastavni deo i pesma “Bože pravde” koja je postala himna Srbije (1872). Muziku za himnu komponovao je Davorin Jenko. Ostala dela: “Radnja Blagoveštenskog sabora” (bio je poslanik na saboru 1861.) “Latinsko-srpski rečnik”, putopisi, uspomene (po periodici – “Letopis”, “Javor”).

1936– Nemačka i Japan su potpisale Antikominterna pakt – osmišljen kao savez uperen protiv komunizma. Formalno pakt je bio uperen protiv Kominterne (Treće internacionale). Posebnim tajnim protokolom potpisnici su se obavezali na međusobnu podršku u slučaju rata protiv Sovjetskog Saveza. Antikominterna paktu će kasnije pristupiti Italija, Mađarska, Španija.

1941– Prilikom potapanja britanskog ratnog broda “Baram”, od strane nemačke podmornice, poginulo je 848 britanskih mornara.

1950– Osnovan je Savez dramskih umetnika Srbije (SDUS). Savez se oslanja na tradicije Udruženja glumaca Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca koje je osnovano 1919.

POSTAVI ODGOVOR

молимо унесите свој коментар!
овдје унесите своје име

Ova web-stranica koristi Akismet za zaštitu protiv spama. Saznajte kako se obrađuju podaci komentara.