Na današnji dan, 24. septembar

Danas je utorak, 24. septembar, 267. dan 2019. Do kraja godine ima 98 dana.

419

768 – Umro je franački kralj Pipin III Mali, prvi monarh iz dinastije Karolinga. Vladao je od 747. a potpunu vlast prigrabio je 751. kada je uz saglasnost rimskog pape zbacio Hilderika III, poslednjeg vladara iz dinastije Merovinga. Osnovao je Papsku državu 756. poklonivši papi zemlje u srednjoj Italiji.

1228 – Umro je srpski kralj Stefan Prvovenčani, drugi sin velikog župana Stefana Nemanje, osnivača dinastije. Tokom vladavine Stefana Prvovenčanog Srbija je zadobila i državnu i crkvenu samostalnost. Nemanja je pred monašenje 1196. presto ustupio njemu a ne najstarijem sinu Vukanu, najverovatnije zato što je Stefan bio zet vizantijskog cara Aleksija III Anđela. Braća su se potom oštro sukobila, ali ih je izmirio najmlađi Nemanjin sin monah Sava, Vukan je tada postao namesnik u Zeti. Pred kraj života napisao je “Žitije svetog Simeona”, što je monaško ime Stefana Nemanje.

1849 – Umro je austrijski kompozitor Johan Štraus Stariji, otac popularnih bečkih kompozitora Johana Mlađeg, Jozefa i Eduarda, najzaslužniji za veliku rasprostranjenost bečkog lakog valcera početkom 19. veka. Najpre je bio kapelnik više zabavnih orkestara, zatim dvorskog plesnog orkestra u Beču. Komponovao je veliki broj valcera, kadrila, marševa, polki.

1706 – Švedska i Saksonija sklopile su u Altrantštatu mir kojim se Švedska odrekla poljske krune i priznala poljskog kralja Stanislava Lešćinjskog, štićenika švedskog kralja Karla XII.

1852 – Francuski inženjer Anri Žifar izveo je prvi let dirižablom na parni pogon, preletevši 27 kilometara od Pariza do Trapa.

1863 – Donet je zakon o osnivanju Velike škole u Beogradu, koja je nastavila i reformisala rad dotadašnjeg Liceja. Škola je imala Filosofski, Pravni i Tehnički fakultet. Nalazila se u Kapetan-Mišinom zdanju u kom se i danas nalazi rektorat. Škola je preimenovana u Univerzitet 1905. kada je zakonom propisano i otvaranje Medicinskog, Bogoslovskog i Poljoprivrednog fakulteta.

1868 –  U Subotici je osnovana gradska muzička škola, prva takva na teritoriji današnje Srbije.

1884 – Rođen je turski državnik i vojskovođa Mustafa Ismet Ineni, predsednik Turske od 1938. do 1950. Učestvovao je u balkanskim ratovima i u Prvom svetskom ratu, a posebno se istakao u Tursko-grčkom ratu 1921. kad je posle uspeha u bici kod Inenija dobio čin paše i uzeo prezime Ineni. Iste godine je kao komandant Zapadnog fronta predvodio turske trupe u pobedonosnoj bici nad grčkom vojskom na reci Sakarija. Od 1922. do 1924. bio je šef turske diplomatije, a potom do 1937. kao blizak saradnik Kemala Ataturka, predsednik vlade.

1899 – Rođen je srpski kompozitor i dirigent Jovan Bandur, profesor Muzičke akademije i dirigent Beogradske opere. Posle studija u Beču i Pragu komponovao je inspirišući se motivima narodne muzike. Dela: kantate “Poema 1941.”, “Raspeva se zemlja”, ciklus madrigala za mešoviti hor, “Jugoslovenska partizanska rapsodija”, koncert za violinu i orkestar, solo pesme.

1911 – Rođen je sovjetski državnik Konstantin Černjenko, koji je na najmoćniji položaj u državi, mesto generalnog sekretara Komunističke partije, dospeo posle smrti Jurija Andropova u februaru 1984. Na tom polozaju ostao je samo 13 meseci, do smrti u martu 1985.

1915 – Francuska i Velika Britanija su u Prvom svetskom ratu odlučile da otvore Solunski front, na koji su upućene snage s fronta u Galipolju. Početkom 1916. te trupe su ojačane s pet britanskih i četiri francuske divizije, a do polovine maja 1916. sa ostrva Krf prebačena je srpska vojska, svrstana u tri armije, koja je 1918. imala odlučujuću ulogu u proboju Solunskog fronta i ubrzanju ratnog sloma Centralnih sila.

1941 – Užički partizanski odred ušao je u Drugom svetskom ratu u Užice, koje je potom više od dva meseca bilo središte slobodne teritoije – Užičke republike, kao i Vrhovnog štaba NOP Jugoslavije – do 30. novembra 1941. kada su ga zauzele nemačke trupe.

1941 – Na konferenciji u Londonu vlade Sovjetskog Saveza, Australije, Kanade, Velike Britanije, Novog Zelanda, Južnoafričke unije i izbegličke vlade Čehoslovačke, Grčke, Belgije, Luksemburga, Holandije, Norveške, Poljske, Francuske i Kraljevine Jugoslavije potpisale su Atlantsku povelju. O sadržaju Povelje u osam tačaka – političkom programu o borbi protiv Sila osovine u Drugom svetskom ratu – prethodno su se dogovorili predsednik SAD Frenklin Rozevelt i britanski premijer Vinston Čerčil i taj dokument je kasnije poslužio kao osnova Povelje UN. Na osnovama Atlantske povelje i idejnog koncepta na kom je ona ustrojena utemeljen je kasnije NATO.

POSTAVI ODGOVOR

Please enter your comment!
Please enter your name here

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.