Na današnji dan, 23. septembar

Danas je petak, 23. septembar, 266. dan 2022. Do kraja godine ima 99 dana

0
1

63. p.n.e. – Rođen je rimski državnik i vojskovođa Oktavijan Avgust, prvi rimski car, adoptirani sin Gaja Julija Cezara. Godinu dana posle ubistva Cezara 44. pre nove ere, kao komandant senatske vojske kod Mutine potukao je Marka Antonija, ali je ubrzo s njim i Markom Emilijem Lepidom sklopio trijumvirat. Posle druge pobede nad Antonijem kod Akcijuma 31. pre nove ere, koja mu je omogućila osvajanje Egipta, pod imenom Avgust preuzeo je svu vlast i ukinuo republiku. Zaveo je novi oblik vladavine poznat u istoriografiji kao principat. Ulepšao je Rim nizom građevina, pomagao stvaralaštvo i umetnost. “Avgustov” ili “Zlatni vek” smatra se najsjajnijim periodom rimske istorije.

1592 – Umro je francuski pisac i filozof Mišel Ejkvem de Montenj, obnovitelj intelektualnog skepticizma i vesnik slobodnije društvene misli u 17. i 18. veku. Smatrao je da je ljudski razum nemoćan u traženju istine i pravde, ali da je svaki čovek dužan da nađe izvesne norme u privatnom i javnom životu kako bi živeo razumno, svestan svojih opšteljudskih odgovornosti. Dela: “Eseji”, “Dnevnik putovanja”.

1687 – Vojvoda Stojan Janković, vođa uskoka u Ravnim Kotarima u severnoj Dalmaciji, poginuo je u napadu na Turke u Duvnu. U borbi s Turcima 1666. zarobljen je i odveden u Carigrad, odakle je posle 14 meseci pobegao, što je opevano u srpskoj narodnoj pesmi “Ropstvo Janković Stojana”, a 1686. oteo je Sinj od Turaka. Za podvige u borbama protiv Turaka, mletačke vlasti su ga odlikovale titulom “kavalijera” i dale mu veliko imanje u Kotarima.

1719 – Lihtenštajn je postao suverena kneževina u okviru Svetog rimskog carstva (Nemačka).

1791 – Umro je Emanuilo Janković, srpski pisac, prevodilac, prirodnjak, knjižar i štampar. Gimnaziju je završio u rodnom Novom Sadu a medicinu je studirao u Haleu. U Pragu je izučio knjižarski i štamparski zanat. U Lajpcigu je 1790. kupio štampariju i doneo je u Novi Sad kako bi štampao srpske knjige, ali mu vlasti to nisu dozvolile pa je štampao knjige na nemačkom, latinskom, mađarskom. U Novom Sadu je držao knjižaru gde je uz knjige nudio i muzikalije, bakroreze. Prevodio je i prerađivao strane pozorišne komade, preveo je komediju K.Goldonija “Tergovci”, F.K. Štarka “Zao otac i nevaljao sin”, posrbio” je i komad J.J. Engela “Blagorodni sin”. Preveo je i “Opisanije života i heroičeskih del feldmaršala od Laudon” nepoznatog autora. Bio je član Prirodnjačkog društva u Haleu i autor je dela: “Fizičesko sočinjenije”.

1817 – Španija i Velika Britanija potpisale su sporazum o zabrani trgovine robljem.

1819 – Rođen je francuski fizičar Arman Ipolit Luj Fizo, koji je s Leonom Fukoom izračunao brzinu svetlosti. Dokazao je da se svetlost sporije kreće u vodi, pronašao metod za merenje širenja čvrstih tela na toploti i optičkim eksperimentima prikazao uvlačenje etra u tela pri kretanju.

1846 – Nemački astronom Johan Gotfrid Gale otkrio je planetu Neptun.

1858 – Osnovana je Zemunska gimnazija. Najstarija gimnazija koja radi u kontinuitetu u današnjoj Srbiji osnovana je u Sremskim Karlovcima (1792) a druga u Novom Sadu (1810). Treća po starosti je Zemunska. Prve godine rada imala je samo 21 učenika. Od 1872. Zemunska gimnazija ima sva četiri razreda. Od 1925. otvorena je i za žensku decu. Današnja zgrada gimnazije sagrađena je 1879. u neorenesansnom stilu, a izgradio ju je Nikola Kolar, kasnije dorade su u stilu pozne secesije.

1866 – Srpski knez Mihailo Obrenović i knez Nikola I Petrović zaključili su ugovor o prisajedinjenju Crne Gore Srbiji kao i savez protiv Turske.

1870 – Umro je francuski pisac Prosper Merime, koji se odlikovao uglađenim i sažetim stilom. Njegove novele “Karmen” i “Kolomba” inspirisale su francuskog kompozitora Žorža Bizea da napiše opere. Pisao je s oduševljenjem o ruskim piscima Aleksandru Puškinu, Nikolaju Gogolju i Ivanu Turgenjevu. Ostala dela: istorijski roman “Hronika vremana Šarla IX” , novele “Mateo Falkone”, “Zauzimanje utvrđenja”, “Tamango”, “Etrurska vaza”, “Lokis”, pozorišne scene “Seljačka buna”.

1916 – Rođen je italijanski političar i univerzitetski profesor Aldo Moro, predsednik vlade Italije od 1963. do 1968. i od 1974. do 1976. Bio je i ministar pravosuđa, ministar prosvete, politički sekretar Hrišćansko-demokratske stranke i više puta šef diplomatije. U martu 1978. otela ga je i u maju ubila teroristička grupa “Crvene brigade”.

1930 – Rođen je američki muzičar afroameričkog porekla Rej Čarls, “otac soula”, koji je uspeo da savlada i siromaštvo i nedostatak vida i zavisnost od heroina i postane jedan od najpopularnijih i najplodnijih muzičara 20. veka. Tokom 58 godina izdao je 250 albuma i održao oko 10.000 koncerata. Međunarodnu slavu stekao je 1954. pesmom “Našao sam ženu”, a nezaboravna pesma “Džordžija u mojim mislima” svrstala ga je 1960. godine među svetske zvezde, što je sledeće godine potvrdio hitovima “Zbriši drumom Džek” i “Ne mogu da prestanem da te volim”.

1932 – Nedžd, Hedžas i Asir koje je pod svojom vlašću ujedinila dinastija Saudita, postale su (uz još neke manje teritorije) sastavni deo novoformirane države Saudijska Arabija. Porodica Saud vladala je Rijadom u Nedžadu od polovine 18. veka, s pekidima. Posle Prvog svetskog rata pripojili su Hedžas u kom se nalaze najveće svetinje islama – Meka i Medina, da bi početkom tridesetih oformili novu državu najveću na Arabijskom poluostrvu.

1939 – Umro je austrijski lekar jevrejskog porekla Sigmund Frojd, osnivač psihoanalize, lekar za nervne bolesti i profesor nervne patologije na Univerzitetu u Beču. Pred nacistima je 1938. emigrirao u London, gde je umro 1939. Posebno je isticao značaj nesvesnog (podsvesnog) kao i seksualnosti na psihički život ljudi. Njegove psihoanalitičke studije bitno su uticale na najrazličitije sfere humanističkih nauka i umetničkog stvaralaštva. Zanimljivo je da je kao austrijski patriota 1914. bio oduševljen pohodom Austro-Ugarske protiv, kako se izrazio, “drskih Srba”. Veoma plodan autor. Dela: “Psihopatologija svakodnevnog života”, “Tumačenje snova”, “Tri raspave o seksualnoj teoriji”, “Dosetka i njen odnos prema nesvesnom”, “Prilog istoriji psihoanalitičkog pokreta”, “Uvod u psihoanalizu”,”Totem i tabu”, “O snu”, “Psihologija masa i analiza ega”, “Ja i ono”, “Mikelanđelov Mojsije”, “Dostojevski i oceubistvo”, “Nelagodnost u kulturi”, “Nova predavanja za uvođenje u psihoanalizu”, “Studije o histeriji”, “Autobiografija”.

POSTAVI ODGOVOR

молимо унесите свој коментар!
овдје унесите своје име

Ova web-stranica koristi Akismet za zaštitu protiv spama. Saznajte kako se obrađuju podaci komentara.