Na današnji dan, 21. oktobar

Danas je ponedeljak, 21. oktobar 2019. Do kraja godine ima 71 dan.

557

1422 – Umro je francuski kralj Šarl VI, koji je 42 godine proveo na prestolu. U početku vladavine nazivan je “Šarl Voljeni”, ali je od 1392. imao očigledne psihičke smetnje pa je dobio nadimak “Šarl Ludi”. Izazvao je rat francuskih pokrajina Armanjak i Burgundija, a tokom njegove vladavine Englezi su u Stogodišnjem ratu, predvođeni kraljem Henrijem V, 1415. naneli težak poraz francuskim trupama u bici kod Azenkura.

1760 – Rođen je japanski slikar Kacušika Hokusaj, glavni predstavnik realizma u japanskom slikarstvu. Slikao je scene iz svakodnevnog života i predele, uključujući čuveni ciklus “Trideset pogleda na Fudžijamu”.

1772 – Rođen je engleski pisac i mislilac Semjuel Tejlor Kolridž, jedan od najznačajnijih engleskih književnih kritičara i romantičarskih pesnika. Pod uticajem nemačke idealističke filozofije, zastupao je spiritualno i religiozno tumačenje života, nasuprot engleskoj empirističkoj filozofiji. Dela: poeme “Kristobela”, “Kublaj Kan”, zbirka pesama “Lirske balade” (s Vilijamom Vordsvortom), kritike “Predavanja”, “Biographia Literaria”.

1790 – Rođen je francuski pisac i diplomata Alfons de Lamartin, član Francuske akademije. Bio je aktivan u politici od 1834. do državnog udara Napoleona III 1851. Nakon Februarske revolucije 1848. postao je šef diplomatije. Potisnut iz političkog života, posvetio se književnosti. Slavu mu je donela već prva zbirka pesama “Pesničke meditacije”. Ostala dela: zbirka pesama “Pesničke i religiozne harmonije”, poeme “Žoslen”, “Pad jednog anđela” (s motivima srpskih narodnih pesama), prozna dela “Put na istok” (u poglavlju “Beleške o Srbiji” sa simpatijama je pisao o Srbiji, veličajući borbu Srba za slobodu), “Istorija žirondinaca”.

1805 – Britanska flota admirala Horejša Nelsona je na izlazu iz španske luke Kadis kod Trafalgara, u bici tada najjačih pomorskih armada, potukla francusko-špansku flotu kojom je komandovao francuski admiral Pjer Silvestr de Vilnev. Obe flote imale su po tridesetak brodova, ali je rđavo manevrisanje izazvalo metež u francusko-španskoj floti, što je Nelson iskoristio i započeo pobedonosni napad. Francuzi su izgubili 20 brodova, a Englezi nijedan. Pobeda je Engleskoj obezbedila prevlast na morima za čitav naredni vek, ali je Nelson smrtno ranjen i istog dana je umro.

1833 – Rođen je švedski hemičar, industrijalac, filantrop i pronalazač Alfred Bernard Nobel, koji je pronalaskom dinamita 1867. stekao ogromno bogatstvo. Insistirao je da dinamit bude korišćen isključivo u mirnodopske svrhe. Testamentom je ostavio fond od 9,2 miliona dolara za dodeljivanje nagrada za vanredna dostignuća u fizici, hemiji, medicini, književnosti i zalaganje za mir. Prve Nobelove nagrade Kraljevska švedska akademija dodelila je 1901. pet godina posle Nobelove smrti. Od 1969. Akademija dodeljuje i nagradu za ekonomiju. Nagradu za mir dodeljuje Nobelov komitet u Oslu.

1917 – Rođen je američki trubač, pevač, kompozitor, aranžer i šef orkestra Džon Birks “Dizi” Gilespi, jedan od najboljih trubača i improvizatora u istoriji džeza. Odigrao je presudnu ulogu u stvaranju tzv. bi-bap muzike.

1938 – Japanske okupacione trupe su posle nekoliko meseci bombardovanja zauzele kineski grad Kanton.

1941 – Nemačka “kaznena ekspedicija” streljala je u Kragujevcu u Drugom svetskom ratu, u znak odmazde, više hiljada srpskih civila. Povod za streljanje bili su nemački gubici u borbi sa jedinicama pokreta otpora 16. oktobra na putu Kragujevac – Gornji Milanovac. U toj borbi Nemci su imali 10 mrtvih i 26 ranjenih vojnika. Prilikom streljanja primenjena je drakonska odredba iz naredbe generala Franca Bemea od 10. oktobra, kojom se propisuje streljanje 100 Srba za jednog ubijenog Nemca i 50 za ranjenog. Akcija odmazde izvedena je 19. oktobra u okolnim selima (Maršić, Ilićevo, Grošnica) a 21. oktobra u Kragujevcu (delimično i 20. oktobra). Između ostalih, tada su odvedeni i đaci viših razreda gimnazije (od petog do osmog razreda). Prema do sada poznatim podacima, ubijene su 2794 osobe, od toga 415 u selima a 2379 u Kragujevcu. U znak sećanja na užasan zločin, nedaleko od spomenika poginulima u Šumaricama, u Kragujevcu, svake godine se održava Veliki školski čas, uz učešće umetnika, đaka i građana iz svih krajeva Srbije.

POSTAVI ODGOVOR

Please enter your comment!
Please enter your name here

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.