Na današnji dan, 21. jun

Danas je sreda, 21. jun, 172. dan 2023. Do kraja godine ima 193 dana.

0
25

1377 – Umro je engleski kralj Edvard III, koji je tokom vladavine od 1327. osvojio Škotsku i izazvao Stogodišnji rat s Francuskom pošto se 1340. proglasio kraljem te zemlje.

1527 – Umro je italijanski političar, diplomata, pisac i istoriograf Nikolo Makijaveli, jedan od utemeljivača politikologije. Posle stvaranja Firentinske republike, bio je 14 godina sekretar vladajućeg “Saveta desetorice”. Oslobodio je politička razmatranja teoloških, moralnih i metafizičkih koncepata i začetnik je ideje nacionalne države (prvi je uveo koncept države u savremenom smislu). U glavnom delu “Vladalac”, u kojem je izneo i sopstvena diplomatska iskustva, razradio je teoriju prema kojoj vladar treba da upravlja državom u interesu njenog jačanja, bez obzira da li će cilj postići zakonom ili silom. Smatrao je da su merila individualnog morala nepodobna za procenjivanje postupaka u ime države. Iz njegove političke filozofije izveden je pojam “makijavelizam”. Rimokatolička crkva je 1559. njegova dela stavila na “Indeks zabranjenih knjiga”. Ostala dela: “Razmatranja o prvih deset knjiga Tita Livija”, “Istorija Firence”, “O ratnoj veštini”, komedija “Mandragola”.

1791 – Francuski kralj Luj XVI i kraljica Marija Antoaneta pokušali su u rano jutro da pobegnu iz Pariza, ali su stigli samo do Varena, gde su uhapšeni. Zaputili su se na severoistok u pravcu Austrijske Nizozemske, današnje Belgije.

1813 – Španski kralj Žozef, brat francuskog cara Napoleona I, napustio je Madrid i u bici kod Vitorije njegovu vojsku porazile su snage britanskog vojskovođe Artura Velzlija, budućeg vojvode od Velingtona (posle Vaterloa), čime je okončana francuska vladavina Španijom.

1842 – Beograđane koji su došli da vide predstavu “Apoteoza besmrtnog Karađorđa” Đorđa Maletića, kojom je trebalo da bude obeležena 25. godišnjica smrti vođe Prvog srpskog ustanka, na vratima zgrade u kojoj je zakazana premijera zateklo je obaveštenje: “Po naredbi čestitog paše, zakazana predstava neće se održati zato što se u njoj mešaju Turci i Srbi”. Predstava je prikazana 1847. u “Teatru kod jelena” i doživela je veliki uspeh.

1876 – Umro je meksički general i državnik Antonio Lopes de Santa Ana, predsednik Meksika od 1833. do 1836. Ponovo je vladao Meksikom kao diktator 1839. i od 1841. do 1845, kada je primoran da ode u izgnanstvo. Upamćen je po osvajanju tvrđave Alamo u Teksasu 1836, kad je oko 4.000 vojnika pod njegovom komandom masakriralo nešto manje od 200 branilaca, uključujući i legendarnog Dejvija Kroketa, od čega je u istoriografiji SAD napravljen mit.

1905 – Rođen je francuski filozof i pisac Žan Pol Sartr, jedan od tvoraca filozofije egzistencijalizma. Tokom Drugog svetskog rata učestvovao je u Pokretu otpora, a ulogu angažovanog intelektualca nastavio je zalažući se za oslobođenje francuskih kolonija Indokine i Alžira. Nastojao je da stvori sintezu egzistencijalizma i marksizma. U književnosti je zastupao tezu o potrebi “angažovane literature”. Odbio je 1964. Nobelovu nagradu za književnost. Dela: filozofski spisi “Biće i ništavilo”, “Imaginarno”, “Egzistencijalizam je humanizam”, “Kritika dijalektičkog uma”, romani “Mučnina”, “Putevi slobode”, drame “Prljave ruke”, Nesahranjeni mrtvaci”, “Đavo i gospod bog”, “Iza zatvorenih vrata”, “Bludnica dostojna poštovanja”, “Zatočenici iz Altone”, eseji “O Bodleru”, “Šta je književnost”, autobiografija “Reči”.

1908 – Umro je ruski kompozitor i dirigent Nikolaj Andrejevič Rimski-Korsakov, član kompozitorske grupe “Velika petorica”. Oslanjao se na muzičke motive ruskog i azijskih naroda. Veoma je značajan i kao muzički pedagog: među njegovim učenicima su bili i Igor Stravinski i Sergej Prokofjev. Napisao je “Principe orkestracije”, standardni priručnik na svim muzičkim akademijama u svetu. Dela: opere “Sadko”, “Zlatni petao”, “Snjeguročka”, “Carska nevesta”, simfonijske kompozicije “Fantazija na srpske teme”,”Šeherezada”, “Španski kapričo”.

1933 – Rođena je francuska književnica Fransoaz Kuare, poznata kao Fransoaz Sagan, opisivala je život francuske mladeži. Iako je povremeno osporavana književna vrednost njenog dela ono je bilo veoma popularno. Dela: romani “Dobar dan tugo”, “Za mesec, za godinu”, “Izvestan osmeh”, “Volite li Bramsa”, “Čudesni oblaci”, “Raspremljen krevet”, “Izgubljen profil”, “Modrice na duši”, drame “Dvorci u Švedskoj”, “Čuvar srca”, “Klavir u travi”.

1942 – Nemački Severnoafrički korpus feldmaršala Ervina Romela uz podršku italijanskih trupa zauzeo je u strateški važan grad Tobruk u italijanskoj koloniji Libiji (Kirenajka), koji su prethodno zaposeli Britanci. U borbama je zarobljeno 25.000 vojnika britanske Osme armije. Cilj Romelovih trupa bilo je zauzimanje Sueckog kanala, kako bi se presekla Britanska imperija, međutim borbe za Egipat završene su potpunim porazom Nemaca u decembru 1942. kod El Alamejna, i konačnim slomom u aprilu 1943.

1945 – Japanske snage na ostrvu Okinava, koje je služilo kao poslednja odbrana Japana u Drugom svetskom ratu, predale su se američkim trupama.

1963 – Francuska je povukla pomorske snage iz NATO pakta.

POSTAVI ODGOVOR

молимо унесите свој коментар!
овдје унесите своје име

Ova web-stranica koristi Akismet za zaštitu protiv spama. Saznajte kako se obrađuju podaci komentara.