Na današnji dan, 21. jul

Danas je nedelja, 21. jul 2019. Do kraja godine ima 163 dana.

484
Foto/ Pixabay
1542 – Papa Pavle III proklamovao je konstitutivni akt inkvizicije, odnosno Kongregacije za doktrinu vere. Osnovna namera bila je borba protiv protestantizma.
1620 – Rođen je francuski astronom Žan Pikar, koji je prvi precizno izmerio stepen meridijanskog luka i omogućio tačnije izračunavanje poluprečnika Zemlje. Pokrenuo je 1679. astronomski almanah “Connaissance des Temps” koji i sada izlazi.
1718 – Posle pobeda austrijskog feldmaršala Eugena Savojskog nad Turcima, zaključen je Požarevački mir kojim je Austrija pripojila teritoriju Srbije severno od Zapadne Morave, Banat, Jugoistočni Srem i bosansku Posavinu, kao i Malu Vlašku (Oltenia).
1773 – Papa Klement XIV izdao je papsku bulu “Dominus ac Redemptor” kojom je raspustio rimokatolički jezuitski red.
1774 – Posle šestogodišnjeg rata između Rusije i Turske sklopljen je Kučuk-kainardžijski mir kojim je Rusiji priznato pravo da štiti hrišćane i njihove ustanove u Turskoj, kao i da otvori mrežu konzulata širom Turske. Rusija je dobila i tvrđavu Kinburn na ušću Dnjepra u Crno more, Kerč i Kenikale na Krimu i slobodnu plovidbu trgovačkih brodova Dunavom i Crnim morem.
1798 – Posle pobede kod piramida nad armijom Mameluka (konjica, garda egipatskog vladara) francuski general Napoleon Bonaparta zavladao je Egiptom.
1816 – Rođen je osnivač britanske novinske agencije Rojter – Paul Julijus fon Rojter. Rođen je u Nemačkoj, pravo ime bilo mu je Izrael Bir Josafat. Izvesno vreme radio je u novinskoj agenciji Avas u Parizu, a zatim je osnovao novinsku agenciju Rojters, koja se i danas zove po njemu. Rojters je posle francuskog Avasa (danas Frans pres) druga najstarija novinska agencija na svetu.
1899 – Rođen je američki pisac Ernest Hemingvej, dobitnik Nobelove nagrade za književnost 1954. U Prvom svetskom ratu učestvovao je na italijanskom frontu, što je opisao u romanu “Zbogom oružje”, iskustva iz Španskog građanskog rata u romanu “Za kim zvona zvone”, a posle putovanja po Africi nastali su “Snegovi Kilimandžara” i “Zeleni bregovi Afrike”. Reporterski je beležio činjenice, što je odlika “škole” pisaca koju je predvodio između dva svetska rata. Njegova dela preplavljena su nagonima i strastima na svim nivoima. Ubio se 1961. Ostala dela: romani “Starac i more”, “Pokretni praznik”, “Prolećne bujice”, “Sunce se ponovo rađa”, “Smrt u popodnevu”, “Imati i nemati”, “Preko reke pa u šumu”, drama “Peta kolona”.
1921 – Ministra unutrašnjih poslova Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca, prvaka Demokratske stranke, Milorada Draškovića u Delnicama je ubio član terorističke grupe “Crvena pravda” Alija Alijagić, u znak protesta zbog “Obznane” uperene najvećim delom protiv delanja komunista. Vlada je ubrzo posle atentata donela “Zakon o zaštiti države” kojim je Komunistička partija Jugoslavije kao prevratnička teroristička organizacija, koja je u svom programu imala razbijanje jugoslovenske države, stavljena van zakona.
1924 – Rođen je srpski glumac Slavko Simić. Debitovao je 1953. na sceni novosadskog SNP-a, kada ga je zapazio Velibor Gligorić, tadašnji upravnik JDP-a. Pored glume, bavio se i pisanjem. Objavio je razgovore sa Ivom Andrićem, portrete šest upravnika JDP-a, kao i pojedinih glumaca. Bio je predsednik Saveza dramskih umetnika Srbije od 1968. do 1973. Dobitnik je Vukove nagrade. Filmovi: “Pod istim nebom”, “Bekstva”, “Višnja na Tašmajdanu”, “Hitler iz našeg sokaka”, “Hajdučka vremena”, “Paviljon”, “Tri letnja dana”, serija “Više od igre”.
1940 – Odlukama skupština Litvanije, Letonije i Estonije uspostavljena je sovjetska vlast u tri do tada samostalne baltičke države. Ovom odlukom te zemlje su i formalno uključene u sastav Sovjetskog Saveza. One su do Prvog svetskog rata bile u sastavu carske Rusije, u međuratnom periodu su bile samostalne, da bi u sklopu sporazuma o podeli Poljske između Sovjetskog Saveza i Nemačke iz 1939. bilo predviđeno i da baltičke zemlje budu vraćene u okrilje, tada sovjetske, Rusije.
1948 – U Beogradu je počeo Peti kongres Komunističke partije Jugoslavije na kojem je centralna tema bila je podrška vrhu KPJ i osuda napada Informbiroa.
1960 – U Cejlonu (sada Šri Lanka) Sirimavo Bandaranaike postala je prva žena predsednik vlade u svetu, nasledivši supruga Solomona ubijenog u atentatu.
1976 – U eksploziji bombe podmetnute pod njegov automobil, poginuo je britanski ambasador u Irskoj Kristofer Juart-Bigs.
1985 – Umro je srpski glumac Zoran Radmilović, neprevaziđeni majstor improvizacije, koji je oduševljavao pozorišnu publiku. Glumačku karijeru počeo je kao student 1960. u Beogradskom dramskom pozorištu a 1964. je prešao u Atelje 212. Legenda za života, upamćen je po nizu uloga poput Kralja Ibija, Radovana III, Trigorina u “Galebu”, Laze Kostića u “Santa Maria della Salute”. Igrao je u brojnim filmovima i TV serijama.
1985 – Umro je srpski pisac Aleksandar Vučo, pripadnik pokreta nadrealista. Dela: romani “Gluho doba” (s Dušanom Matićem), “Koren vida”, “Raspust”, “Mrtve javke”, “Zasluge”, “Poziv na maštanje”, “Omame”, “I tako dalje omame”, “Omame – kraj”, poeme “Humor zaspalo”, “Nemenikuće – Ćirilo i Metodije”, “Mastodonti”, zbirke pesama “Krov nad prozorom”, “Ako se još jednom setim”, “Pesme”, “Alge”, “Momak i po hoću da budem”.
1988 – Iranski verski vođa ajatolah Ruholah Homeini izjavio je da je prihvatanje posredovanje UN povodom prekida vatre, posle osam godina rata sa Irakom, “poput ispijanja otrova”.
1994 – Ruski pisac Aleksandar Solženjicin, dobitnik Nobelove nagrade za književnost 1970. posle dvomesečnog putovanja Rusijom doputovao je u Moskvu, prvi put posle proterivanja iz otadžbine 1974.
2002 – Bankrotirao je telekomunikacioni gigant “Vorldkom” zbog finansijskih problema posle otkrića internih računovodstvenih prevara. Bilo je to tada najveće bankrotstvo u istoriji SAD, skoro dvostruko veće od dotadašnjeg “rekordera” kompanije “Enron” koja je propala u decembru 2001. Neku godinu docnije neslavni “rekord” je daleko prevaziđen.
2008 – U Beogradu je uhapšen Radovan Karadžić, bivši lider Republike srpske, optužen od strane Međunarodnog krivičnog tribunala za bivšu Jugoslaviju.
2011 – Povratkom na Zemlju, posle trinaestodnevnog putovanja, spejs šatla “Atlantis” okončana je jedna era u istoriji svemirskih programa NASA-e. Bio je to 135. i poslednji let američkog šatl programa. Prizemljenje “Atlantisa” usledilo je 30 godina i tri meseca nakon prvog leta jednog spejs šatla. NASA je ukupno imala pet tipova šatla: “Kolumbija”, “Čalendžer”, “Diskaveri”, “Endevor” i “Atlantis”.

POSTAVI ODGOVOR

Please enter your comment!
Please enter your name here

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.