Na današnji dan, 21. avgust

Danas je sreda, 21. avgust 2019. Do kraja godine ima 132 dana.

505
1165 – Rođen je francuski kralj Filip II Avgust. Vladao je od 1179. do 1223. Uspešno je ratovao protiv Engleza, otevši im posede u zapadnom delu Francuske. Sa engleskim kraljem Ričardom Lavljeg Srca i nemačkim carem Fridrihom I Barbarosom predvodio je krstaše u Trećem krstaškom ratu, osnovao je 1208. univerzitet u Parizu i podigao veliki deo pariske Bogorodičine crkve (katedrala Notr-Dam).
1765 – Rođen je britanski kralj Vilijam IV, na prestolu od 1830. do smrti 1837. Podanici su mu prikačili nadimak “Šašavi Bili”, a zvali su ga i “kralj mornar” zbog toga što je od 1778. do 1790. služio u mornarici. Imao je desetoro vanbračne dece sa irskom glumicom Dorotejom Džordan pre nego što se 1818. oženio jednom nemačkom princezom.
1780 – Rođen je slovenački slavista Jernej Kopitar, cenzor austrijske vlade za slovenske i grčke knjige, za srpsku kulturu značajan kao pomagač i zaštitnik Vuka Karadžića. Zalagao se za narodni jezik u književnosti, mada nije bio dosledan – pisao je na nemačkom, najviše zbog beznačajnog broja čitalaca na slovenačkom jeziku. Podstakao je Karadžića da sakuplja narodne umotvorine i uputio ga da napiše srpsku gramatiku i rečnik. Postavio je tzv. panonsku teoriju o poreklu staroslovenskog jezika.
1798 – Rođen je francuski istoričar i pisac Žil Mišle, izuzetan stilista, autor niza istorijskih, filozofskih i literarnih spisa. Bio je protivnik monarhije i crkve. Dela: “Istorija Francuske”, “Istorija Francuske revolucije”, “Istorija XIX veka”, “Planina”, “Ptica”.
1904 – Rođen je američki džez muzičar afroameričkog porekla Vilijam “Kaunt” Bejzi, kompozitor i vođa orkestra. Osnovao je 1937. orkestar s vrhunskim muzičarima – uključujući pevačicu Bili Holidej i trubača Baka Klejtona – koji je ubrzo stekao slavu najboljeg sving-orkestra u svetu.
1911 – Sliku “Mona Liza” italijanskog slikara Leonarda da Vinčija ukrao je iz pariskog muzeja “Luvr” italijanski konobar Vićenco Peruđa. Slika je pronađena i vraćena u muzej 1913. Kada je otkriven Peruđa se pravdao “patriotskim” motivima.
1916 – Rođen je Stefan Boca, episkop Srpske pravoslavne crkve, profesor bogoslovlja i crkveni pisac. Bogoslovski i Filozofski fakultet završio je u Beogradu. Bio je profesor Bogoslovije Svetog Save u manastiru Rakovica, a potom nastavlja studije na Koledžu Svetog Avgustina u Kenterberiju, gde ga je zatekao izbor za episkopa dalmatinskog. Docnije je bio episkop žički. Podigao je i obnovio desetine hramova srpske crkve, otvorio bogosloviju u manastiru Krka, napisao, objavio, odnosno preveo i publikovao niz važnih dela, poput “Katihizisa Istočne Pravoslavne Crkve”, “Pravoslavna Dalmacija” N. Milaša, “Manastir Krupa 1317-1967”, “Dalmatinski episkop Simeon Končarević i njegovo doba”, “Dalmatinska Lazarica i pravoslavni Kosovljani”, “Osam vekova Studenice”. Jedan je od najzaslužnijih za podizanje nove zgrade Bogoslovskog fakulteta u Beogradu. Bio je aktivan i cenjen u svetskim ekumenskim krugovima.
1940 – Umro je ruski revolucionar Lav Trocki, jedan od vođa Oktobarske revolucije, u Siudad Meksiku, gde je živeo kao politički izgnanik. Prethodnog dana smrtno ga je ranio naručeni ubica, jedan španski komunista. Iza atentata je najverovatnije stajao Staljin.
1944 – U Dambarton Ouksu kod Vašingtona počela je konferencija predstavnika Sovjetskog Saveza, SAD, Velike Britanije i Kine o osnivanju četiri glavna organa Ujedinjenih nacija – Saveta bezbednosti, Generalne skupštine, Međunarodnog suda pravde i stalnih sekretarijata.
1958 – Preminuo je srpski kompozitor i dirigent Stevan Hristić. Bio je jedan od osnivača Muzičke akademije u Beogradu, šef Beogradske filharmonije, dirigent Narodnog pozorišta, direktor Opere, član Srpske akademije nauka i umetnosti i prvi predsednik Saveza kompozitora Jugoslavije. Muzičko obrazovanje stekao je u Beogradu, Rimu, Beču, Lajpcigu, Moskvi i Parizu. U stvaralačkom radu najviše se oslanjao na srpske narodne motive. Dela: orkestarska “Simfonijska fantazija”, “Rapsodija”, “Vranjanska svita”, “Poema zore”, “Marš slobode”, “Skice za klavir”, muzička drama “Suton”, balet “Ohridska legenda”, oratorijum “Vaskresenje”, scenska muzika za drame “Čučuk Stana”, “Sunce”, “Lazarevo vaskrsenje”, “Uobraženi bolesnik”, “Hamlet”, “Večiti mladoženja”, “Bura”, horovi, solo pesme.
1964 – Umro je italijanski političar Palmiro Toljati, jedan od osnivača Komunističke partije Italije 1921. i njen generalni sekretar od 1927. do 1964. Razradio je koncepciju “italijanskog puta u socijalizam”. Na taj način raskinuo je sa staljinizmom i odlučujuće je doprineo samostalnosti njegove partije u odnosu na Moskvu. Dela: zbirka govora i članaka “Discorsi alla Constituente”, esej “Il Partito comunista italiano”.
1968 – Trupe država Varšavskog pakta – izuzev Rumunije – okupirale su Čehoslovačku, posle prelaska granice te zemlje pred ponoć 20. avgusta. Oko 200.000 vojnika zauzelo je sve važne tačke u zemlji, ugušivši “Praško proleće”. Bio je to pokušaj reformi u okviru socijalističkog sistema, koji je predvodio lider čehoslovačke KP Aleksandar Dubček. Tada se pojavio i princip “ograničenog suvereniteta” istočnoevropskih komunističkih zemalja.
1983 – Vođa filipinske opozicije Beninjo Akino ubijen je po izlasku iz aviona na aerodromu u Manili prilikom povratka iz trogodišnjeg izbeglištva u SAD. Time je uklonjen najozbiljniji protivkandidat Ferdinanda Markosa na izborima 1984.
1988 – U zemljotresu na severu Indije uz granicu s Nepalom poginulo je najmanje 1.000 ljudi.
1991 – Sovjetska baltička republika Letonija proglasila je nezavisnost.
1994 – Desetine hiljada muslimanskih civila sa područja Velike Kladuše na krajnjem severozapadu Bosne i Hercegovine, lojalnih Fikretu Abdiću, u panici je napustilo domove pred naletom snaga muslimanske vlade u Sarajevu.
1997 – U avionskoj nesreći s još 13 ljudi poginuo je predsednik vlade Avganistana Abdur Rahim Gafurzai.
1998 – Pripadnici terorističke tzv. “Oslobodilačke vojske Kosova” oteli su u blizini Orahovca novinara Radio Prištine Đuru Slavuja i vozača Ranka Perinića, koji posle toga nikada više nisu viđeni. Njih dvojica su automobilom krenuli u selo Zočište, gde je Slavuj nameravao da napravi reportažu o pravoslavnom manastiru iz kojeg su, mesec dana ranije, teroristi oteli sedam monaha i jednu monahinju.
2000 – Predsednik Demokratske Republike Kongo (od 1971. do 1997. Zair) Loran Kabila inaugurisao je prelaznu skupštinu, prvo zakonodavno telo otkad je Kabila nasilno preuzeo vlast u maju 1997.
2005 – Umro je srpski pozorišni, filmski i TV glumac Branko Milenković “Ciga”, koji je najveći broj uloga ostvario na filmu, a za ulogu u “Opkladi” osvojio je “Pulsku arenu”. Zapažene uloge ostvario je u “Skupljačima perja”, “Putu oko sveta” i filmskoj verziji “Sumnjivog lica”. Igrao je i u nizu televizijskih drama i serija, uključujući “Više od igre” i “Porodično blago”.
2005 – Umro je pionir elektronske muzike Robert Moug, čiji su sintisajzeri uneli novi zvuk u svet muzike 60-ih i 70-ih godina dvadesetog veka.
2006 – U sudaru dva putnička voza na severu Egipta najmanje 80 ljudi je poginulo a oko 160 je povređeno. Nesreća se dogodila u gradu Kalijubu, 20 kilometara severno od Kaira, kada je putnički voz na liniji Mansura-Kairo naleteo na voz koji je iz grada Bena išao takođe u Kairo.
2006 – Umro je Džo Rozental dobitnik Pulicerove nagrade za fotografiju na kojoj je ovekovečena pobeda američke vojske nad japanskim snagama 1945. godine. Na Rozentalovoj fotografiji je zabeleženo podizanje američke zastave 23. februara 1945. godine na japanskom ostrvu Ivo Džima, čime je okončana petonedeljna bitka u kojoj je poginulo 6.800 američkih i čak 21.000 japanskih vojnika. Univerzitet u Njujorku je 1999. godine uvrstio sliku među 100 primera najviših dometa novinarstva u dvadesetom veku.
2008 – Vaclav Klaus, predsednik Češke, je tokom prigodne svečanosti u dvorcu Hradčani, povodom obeležavanja 40 godina od invazije trupa Varšavskog pakta na tu zemlju 1968. naglasio da je nakon vojne intervencije Zapad reagovao samo verbalno, pa i demagoški, a da je jedino tadašnja Jugoslavija tim povodom izvršila mobilizaciju vojske. Klaus je tom prilikom naglasio i da floskula o nekakvoj ruskoj krivici nije pravedna, te da su najveće žrtve komunističkog totalitarizma bili upravo Rusi.
2013 – U istočnom predgrađu Damaska, Guti, dogodio se napad hemijskim oružjem, u kojem su stradale stotine osoba. Nije rasvetljen ni broj žrtva ni pozadina, i pobunjenici i službena sirijska vlast pobijali su odgovornost. Prema izveštaju UN od 16. septembra 2013. nije moguće sa sigurnošću utvrditi ko je odgovoran za napad.
2013 – Spomenik Crvenoj armiji u centru Sofije, Bugarska, osvanuo je ofarban u ružičastu kao gest “umetničkog izvinjenja” zbog bugarskog učešća u vojnoj intervenciji zemalja Varšavskog pakta protiv Čehoslovačke 1968. kada je ugušeno “Praško proleće”.

POSTAVI ODGOVOR

Please enter your comment!
Please enter your name here

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.