Na današnji dan, 2. septembar

Danas je četvrtak, 2. septembar, 245. dan 2021. Do kraja godine ima 120 dana.

0
4

31. p.n.e. – U pomorskoj bici u Jonskom moru kod gradića Akcijum u severozapadnom delu Grčke, Rimljani su porazili združenu flotu rimskog vojskovođe Marka Antonija i njegove supruge, egipatske kraljice Kleopatre VII, da bi potom 30. pre nove ere pokorili Egipat. Bilo je to poslednje značajno proširenje rimske države, pošto je Egipat do VII veka bio u sastavu Rima (odnosno Vizantije).

1666 – U Londonu je izbio katastrofalni požar i vatrena stihija je za pet dana gotovo uništila grad, uključujući 97 crkava, među kojima i katedralu Svetog Pavla.

1807 – Britanska mornarica bombardovala je Kopenhagen kako bi sprečila francuskog cara Napoleona I da protiv Britanaca upotrebi dansku flotu.

1838 – Rođena je havajska kraljica Liliuokalani, poslednji suveren Havaja od 1891. do 1893, pre nego što su ta pacifička ostrva 1898. pripojena SAD sa statusom kolonije. Godine 1959. Havaji su postali pedeseta savezna država SAD.

1866 – Na Kritu je izbila pobuna protiv Turaka i proglašeno je prisajedinjenje tog grčkog sredozemnog ostrva zemlji matici. Krit je konačno prisajedinjen Grčkoj tek 1913. posle Balkanskih ratova. Od 1898. ostrvo je imalo značajnu autonomiju pod suverenitetom sultana.

1872 – U Hagu je počeo Peti kongres Prve internacionale na kojem je odlučeno da Generalni savet bude premešten iz Evrope u SAD, jer je njegov opstanak u Londonu, posle pada Pariske komune 1871. i reakcije u evropskim zemljama, postao nemoguć. Kongres u Filadelfiji 1876. odlučio je da raspusti Generalni savet i obustavi delatnost Internacionale.

1878 – Rođen je Milan Nedić, general, predsednik vlade Srbije u Drugom svetskom ratu, pod okupacijom. U međuratnom periodu nalazio se na mestu načelnika Generalštaba i ministra vojske i mornarice, a u vreme invazije Nemačke komandovao je Trećom grupom armija. Njegova uloga se različito tumači u istoriografiji. Od teze da je bio izdajnik u službi okupatora, do teze da je u pitanju tragična figura, čovek koji je svesno žrtvovao ugled preuzevši funkciju šefa vlade u okupiranoj zemlji kako bi, koliko je moguće, ublažio tragediju srpskog naroda. Nesumnjivo je da su organi njegove vlade u najtežim uslovima zbrinuli one koji su umakli od hrvatskih ustaških zločina u “Nezavisnoj Državi Hrvatskoj”, kao i sa drugih okupiranih teritorija, ukupno više stotina hiljada lica. Učestvovao je u oslobodilačkim ratovima koje je vodila Srbija 1912-1918. Prema zvaničnoj verziji, izvršio je samoubistvo tokom istražnog postupka 1946. Dela: “Srpska vojska i solunska ofanziva”, “Srpska vojska na albanskoj golgoti”, “Kralj Aleksandar I ujedinitelj”.

1901 – Rođen je mađarski pisac Zoltan Čuka, koji je najveći deo stvaralaštva posvetio prevođenju na mađarski dela pisaca srpskog jezika, od Njegoša do savremenih – više od sto knjiga. Dela: “Istorija književnosti jugoslovenskih naroda”, “Zvezdana prašina” (antologija lirike na srpskom jeziku), zbirke poezije “Putevi”, “Ognjeno zvono”, “Moje dve domovine”.

1910 – Rođen je Skender Kulenović, pisac, član Srpske akademije nauka i umetnosti, autor potresne poeme “Stojanka majka Knežopoljka”. Bio je pripadnik Partizanskog pokreta. Posle Drugog svetskog rata nalazio se na mestu direktora Drame sarajevskog pozorišta i potom urednika beogradske izdavačke kuće “Prosveta”. U književnosti se javio 1927. vencem od pet soneta “Ocvale primule”. Ostala dela: roman “Ponornica”, poeme “Ševa”, “Zbor derviša”, drama “Svjetlo na drugom spratu”, komedije “Đelidba”, “Večera”.

1910 – Umro je francuski slikar samouk Anri Ruso, zvani “Carinik”, rodonačelnik naivnog slikarstva. Pažnju likovnih kritičara skrenuo je jednostavnošću slikarske strukture i specifičnom osećajnošću. Presudno je uticao na stvaranje škola “naivnih slikara” u zemljama Evrope i Amerike. Dela: “Svadba”, “Šetnja”, “San”, “Zavodnica zmije”, “Usnula ciganka”.

1922 – Umro je australijski pisac Henri Arčibald Larsen, poznat kao Henri Arčibald Loson. Živeo je i radio kao mornar. Pisao je uglavnom na socijalne teme. Dela: “Kratke priče u prozi i stihu”, “Zemlja iz koje sam došao”, “Deca prašume”, “Kad sam bio kralj i druge priče”, “Zvezda Australije”.

1930 – Avionom “Znak pitanja” francuski piloti Diedon Kost i Moris Belont okončali su prvi neprekidni let između Evrope i SAD.

1937 – Umro je francuski istoričar i pedagog Pjer de Kuberten, obnovitelj Olimpijskih igara po ugledu na sportska takmičenja u staroj Grčkoj. Zahvaljujući njemu, u Atini su 1896. održane prve moderne Olimpijske igre. Sahranjen je u Ženevi, ali je njegovo srce, prema testamentarnoj želji, sahranjeno u Olimpiji, prestonici antičkih Olimpijskih igara.

1945 – Na palubi američkog ratnog broda “Misuri” u Tokijskom zalivu, predstavnici japanske Vrhovne komande potpisali su bezuslovnu kapitulaciju, čime je okončan Drugi svetski rat, koji je u Evropi završen 9. maja 1945. kapitulacijom Nemačke. Tokio je bio prinuđen da kapitulira posle niza poraza, ulaska Sovjetskog Saveza u rat, i posebno posle uništenja Hirošime i Nagasakija američkim atomskim bombama i iskrcavanja američkih trupa u Tokijski zaliv. Poraženi Japan izgubio je sve kolonije, sveden je u granice nacionalne teritorije i praktično se našao pod okupacijom SAD.

1945 – Proglašena je Demokratska Republika Vijetnam s predsednikom Ho Ši Minom. Vijetnam je tada bio kolonija u sastavu Francuske Indokine (Vijetnam, Kambodža i Laos).

1969 – Umro je vijetnamski državnik Ho Ši Min, predsednik Demokratske Republike Vijetnam (Severni Vijetnam) od proglašenja 1945. i vođa borbe protiv japanske armije, francuskih kolonijalnih trupa i američke invazione vojske. Od 1917. radio je u Francuskoj, gde je 1920. postao član Komunističke partije Francuske, a 1930. osnovao je Komunističku partiju Vijetnama. U vreme Drugog svetskog rata, kad je Japan okupirao Vijetnam, stvorio je jak oslobodilački pokret, jezgro buduće armije, koja je nanela odlučujuće poraze Francuzima i potom Amerikancima, zahvaljujući čemu su Severni i Južni Vijetnam ujedinjeni 1976.

1973 – Umro je engleski pisac Džon Ronald Ruel Tolkin, profesor anglosaksonskog (staroengleskog) i engleskog jezika i književnosti na Oksfordskom univerzitetu. U trilogiji “Gospodar prstenova” stvorio je vlastiti mitski svet (i jezik), služeći se prozom u kojoj se osećaju ritmovi nordijskih saga i stare anglosaksonske poezije, sa središnjom temom sukoba dobra i zla. Istom imaginarnom svetu pripadaju i romani “Hobit” i “Silmarion”. Ostala dela: kritičke studije “Beovulf: čudovišta i kritičari”, “Bajke, kritička studija”, “Čoser kao filolog”.

POSTAVI ODGOVOR

молимо унесите свој коментар!
овдје унесите своје име

Ova web-stranica koristi Akismet za zaštitu protiv spama. Saznajte kako se obrađuju podaci komentara.