Na današnji dan, 17. jun

Danas je petak, 17. jun, 168. dan 2022. Do kraja godine ima 197 dana.

0
6

1239 – Rođen je engleski kralj Edvard I “Dugonogi”, koji je tokom vladavine od 1272. do 1307. reformisao zakone i uspostavio snažan administrativni sistem, proširivši ga i na Vels, čiji je izdvojen status ukinuo. Prethodno je učvrstio kraljevsku vlast nad plemstvom, pobedom u ratu od 1264. do 1267, u kojem je komandovao vojskom svog prethodnika na prestolu, Henrija III, ali ipak nije uspeo da pokori Škotsku.

1397 – Danska kraljica Margareta I objedinila je pod danskom krunom Dansku, Švedsku i Norvešku.

1579 – Engleski moreplovac i gusar Frensis Drejk proglasio je suverenitet Engleske nad današnjom Kalifornijom, nazvavši je Nju Albion.

1665 – Portugalci i Britanci potukli su Špance kod Montes Klarosa, posle čega je još jedna pobeda nad Špancima kod Vilje Visiose osigurala ponovno uspostavljanje nezavisnosti Portugala. Portugalci su podigli ustanak 1640. nezadovoljni zajednicom sa Španijom, koja je ponovno uspostavljanje državne nezavisnosti susedne zemlje priznala tek 1668.

1682 – Rođen je švedski kralj Karl XII, koji se tokom vladavine od 1697, do pogibije 1718. prilikom invazije na Norvešku, posvetio gotovo isključivo ratovanju. Započeo je 1700. veliki severni rat protiv Rusije, Poljske, Danske i Pruske, koji je okončan tek tri godine posle njegove smrti. Potukao je Dance 1700. i iste godine naneo poraz armiji ruskog cara Petra Velikog kod Narve, potom je uspeo da s poljskog prestola zbaci Fridriha II Avgusta Jakog, ali mu je Petar Veliki potpuno uništio armiju 1709. u bici kod Poltave, posle čega je morao da se privremeno skloni u Tursku. Ruska pobeda i poraz Šveđana bili su veliko iznenađenje posto je Švedska do tada važila za veliku silu, a Baltik je praktično bio švedsko unutrašnje more.

1696 – Umro je poljski kralj Jan III Sobjeski, koji je tokom vladavine od 1674. do smrti onemogućio dalji prodor Turaka u Evropu. Prilikom druge opsade Beča 1683. vojska pod njegovom komandom potukla je Turke i oslobodila grad opsade.

1719 – Umro je engleski pisac i političar Džozef Adison, kog su proslavili duhoviti, jasni i jezički elegantni eseji. Moralističko-racionalističke eseje uglavnom je objavljivao u listovima “Tatler” i “Spektator”, kojeg je u martu 1711. osnovao s Ričardom Stilom. Napisao je i tragediju “Katon”, a esejima je znatno uticao na srpskog prosvetitelja Dositeja Obradovića.

1818 – Rođen je francuski kompozitor Šarl Guno, sa Kamijem Sen Sansom glavni predstavnik klasicizma u francuskoj muzici 19. veka. Operama “Romeo i Julija” i “Faust” suprotstavio se italijanskom operskom stilu. Popularna je njegova obrada prvog klavirskog preludijuma Johana Sebastijana Baha, a solo pesmama uticao je na kasnije francuske kompozitore.

1843 – Novozelandski urođenici Maori otpočeli su pobunu protiv Britanaca.

1848 – Austrijske trupe pod komandom generala Alfreda Vindišgreca ugušile su ustanak Čeha u Pragu, podignut pet dana ranije u vreme održavanja Prvog Sveslovenskog kongresa u tom gradu. Posle toga raspušteni su i Sveslovenski kongres i Narodni odbor (neka vrsta češke vlade formirane u martu 1848.) a u Češkoj je, kao i u svim ostalim austrijskim zemljama uveden strožiji režim, poznat kao “Bahov apsolutizam”.

1862 – Turska artiljerija je sa Kalemegdana bombardovala Beograd, što je nastavljeno i tokom noći, posle čega su dobrovoljci iz Srbije i drugih srpskih krajeva pohrlili u odbranu Beograda. Ovi incidenti doveli su potom do Kanličke konferencije i do konačnog odlaska Turaka iz Srbije.

1867 – Engleski hirurg Džozef Lister obavio je u jednoj bolnici u Glazgovu prvu hiruršku intervenciju u istoriji medicine pod antiseptičkim uslovima, operišući svoju sestru Izabelu.

1882 – Rođen je ruski kompozitor Igor Fjodorovič Stravinski, jedan od najuniverzalnijih muzičkih stvaralaca 20. veka. Odlikuje ga velika raznovrsnost muzičkog izraza i stila, u prvoj fazi nadahnut je ruskom narodnom muzikom, u drugoj je ekspresionista sa povremenim oslanjanjem na džez, u trećoj se okrenuo neoklasičnom stilu. Od 1910. živeo je u Francuskoj, a od 1937. do smrti 1971. u SAD. Dela: baleti “Žar ptica”, “Petruška”, “Posvećenje proleća”, scenska kantata “Svadba”, melodrame “Priča o vojniku”, “Persefona”, opera-oratorijum “Kralj Edip”, opera “Život razvratnika”, kantata “Simfonija psalama”, orkestarska dela – tri simfonije, koncerti za klavir, koncerti za violinu, koncerti za kamerni orkestar, “Koncert za 16 instrumenata”, “Regtajm”, autobiografski radovi “Hronika moga života”,”Muzička poetika”.

1925 – Ženevski protokol, kojim je zabranjena upotreba bojnih otrova, potpisalo je 29 zemalja.

1927 – Osnovan je “Aeroput” – prva nacionalna aviokompanija Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca. Tradicije “Aeroputa” nastavljao je potom “JAT”.

1929 – Rođen je jermenski velemajstor Tigran Vartanovič Petrosjan, šahovski prvak sveta od 1963. do 1969. Titulu je osvojio pobedivši s 12,5:9,5 ruskog velemajstora Mihaila Botvinika i potom je odbranio 1966. u meču s ruskim velemajstorom Borisom Spaskim rezultatom 12,5:11,5. Spaski mu je preoteo titulu u meču 1969. pobedivši ga sa 12,5:10,5.

1944 – Island je postao nezavisna republika posle referenduma na kome su stanovnici tog ostrva odlučili da se odvoje od Danske. Island je do tada bio kraljevina pod danskom krunom, u personalnoj uniji.

1947 – Ustavotvorna skupština Burme (danas Mjanmar) izglasala je nezavisnost te britanske kolonije u jugoistočnoj Aziji, koju je Velika Britanija priznala ugovorom 17. oktobra 1947, a 4. januara 1948. formalno je proglašena nezavisnost. U ranijem periodu Burma je bila sastavni deo britanske Indije.

1950 – Dr Ričard Loler izveo je u Čikagu prvu operaciju presađivanja bubrega.

1953 – Sovjetska armija je u popodnevnim satima razbila masovne demonstracije u Istočnom Berlinu i time ugušila pobunu u Istočnoj Nemačkoj. Mestimičnih pojedinačnih incidenata bilo je i narednih dana.

1967 – Narodna Republika Kina je izvela probu prve hidrogenske bombe.

POSTAVI ODGOVOR

молимо унесите свој коментар!
овдје унесите своје име

Ova web-stranica koristi Akismet za zaštitu protiv spama. Saznajte kako se obrađuju podaci komentara.