Na današnji dan, 17. avgust

Danas je subota, 17. avgust 2019. godine. Do kraja godine ima 136 dana.

414

1552 – Završeno je štampanje prve knjige u Beogradu, poznate kao “Beogradsko četvorojevanđelje”. Knjigu je krupnim ćirilskim slovima, koja je rezao jeromonah Mardarije, štampao Trojan Gundulić, član Dubrovačke kolonije u Beogradu, koji je nastavio posao kneza Radiše Dimitrijevića, posle čije smrti je preuzeo njegovu štampariju. “Četvorojevanđelje” je dragocen izvor za upoznavanje prilika u Beogradu polovinom 16. veka.

1753 – Rođen je češki slavista Jozef Dobrovski, otac slavistike, tvorac češke gramatike i gramatike staroslovenskog jezika, središnja ličnost češkog narodnog preporoda. Proučavao je sve slovenske jezike i književnosti, rad slovenskih prosvetitelja Ćirila i Metodija, azbuku i staroslovenski jezik. Dela: “Istorija češkog jezika i književnosti”, “Gramatika češkog jezika”, “Gramatika staroslovenskog jezika”, slavističke zbirke “Slavin”, “Slovanka”.

1761 – Rođen je grof Sava Tekelija, jedan od prvaka Srba tadašnje Austrije, po obrazovanju pravnik, predsednik Matice srpske, velik dobrotvor srpskog naroda. Velikim zaveštanjem od 150.000 forinti, nekoliko kuća i zemljišnih poseda, osnovao je 1838. u Pešti zadužbinu “Tekelianum” pod upravom Matice srpske (za čije je osnivanje on takođe obezbedio velika sredstva), kako bi srpskim đacima iz Vojvodine i drugih krajeva omogućio školovanje u glavnom gradu Ugarske. Kao veleposednik iz Arada (danas Rumunija) aktivno je učestvovao u političkom životu ugarskih Srba i materijalno je pomogao brojne srpske nacionalne akcije. Matica srpska ga je 1838. izabrala za doživotnog predsednika.

1786 – Rođen je američki nacionalni junak Dejvi Kroket, član Kongresa SAD od 1827. do 1831. i od 1833. do 1835. Poginuo je 1836. braneći s teksaškim dobrovoljcima tvrđavu Alamo, u okršaju sa znatno nadmoćnijim meksičkim trupama. Meksiko je tada, bez uspeha, pokušavao da sačuva svoju teritoriju Teksas.

1786 – Umro je pruski kralj Fridrih II Veliki, čovek čije ime je sinonim za militarizam. Tokom vladavine od 1740. do smrti 1786. od Pruske je stvorio evropsku silu prvog reda.

1850 – Umro je argentinski general i nacionalni heroj Hose de San Martin, koji je sa Simonom Bolivarom predvodio latinoamerički pokret za nezavisnost, oslobodilac današnje Argentine, Čilea i Perua od španske kolonijalne vlasti. Ukinuo je ropstvo, proklamovao slobodu štampe, osnivao biblioteke.

1876 – Rođen je srpski generalštabni pukovnik Dragutin Dimitrijević “Apis”. Bio je glavni inspirator oficirske zavere i ubistva kralja Aleksandra Obrenovića i kraljice Drage 11. juna 1903. poznate kao “Majski prevrat” (po starom kalendaru). Potom postaje načelnik Obaveštajnog odeljenja Glavnog generalštaba Srpske vojske. Organizacija koju je predvodio poznata kao Crna ruka u periodu između 1903. i 1914. držala je u strahu čitav državni vrh Srbije. Zbog pokušaja atentata na regenta Aleksandra  streljan je u Solunu 1916. Pedesetih godina organizovana je revizija Solunskog procesa najverovatnije s ciljem da se iskompromituje odavno pokojni (od 1934.) kralj Aleksandar Karađorđević.

1893 – Rođena je američka filmska glumica Me Vest, koja se iskazala kao izuzetan komičar, ali su je mnogi kritičari prevashodno smatrali seks simbolom. Zbog uloge u predstavi “Seks” 1926. u jednom brodvejskom pozorištu, čak je osuđena na osam dana zatvora. Filmovi: “Seks”, “Dijamantska Lili”, “Nisam anđeo”, “Klondajk Eni”, “Svaki dan je praznik”, “Idi na zapad, mladi čoveče”, “Mura Brekendridž”, “Učinila mu je krivo”.

1896 – Džorž Karmak je otkrio zlato u pritoci reke Klondajk u Kanadi, izazvavši jednu od najmasovnjih “zlatnih groznica” i istoriji.

1908 – Umro je srpski pisac Radoje Domanović, satiričar. Oštro je prikazivao vlastodršce, ali i lažno rodoljublje i servilno građanstvo. Nakon završetka Velike škole u Beogradu radi kao nastavnik u Vranju, Pirotu, Leskovcu. Otpuštan je iz službe kao protivnik Obrenovića. Od 1905. do smrti, predvodi odeljenje korektora Državne štamparije u Beogradu. Uređivao je satirični list “Stradija”. Osim opore satire pisao je i gotovo idilične pripovetke iz seoskog života. Dela: satirične pripovetke “Stradija”, “Vođa”, “Danga”, “Mrtvo more”, “Kraljević Marko po drugi put među Srbima”.

1913 – Rođen je Mark Felt, agent američkog FBI, “duboko grlo” čuvene afere Votergejt. Felt, bivši zamenik direktora američkog Federalnog istražnog biroa, odavao je novinarima “Vašington posta” Bobu Vudvordu i Karlu Bernstinu informacije i pružao smernice o detaljima operacije prisluškivanja vođene iz kabineta tadašnjeg predsednika SAD republikanca Ričarda Niksona. Istraga je ustanovila da je predsednik Nikson znao za prisluškivanje Demokrata, pa se čitava afera okončala njegovom ostavkom.

1929 – Rođen je američki pilot Frensis Geri Pauers, koji je oboren 1960. dok je iznad sovjetske teritorije leteo špijunskim avionom tipa “U-2”, što je izazvalo veliku diplomatsku krizu između SAD i Sovjetskog Saveza. Pauers se tada spasao iskakanjem, zarobljen je i 1962. razmenjen za jednog sovjetskog špijuna.

1941 – Nemački okupatori su u Drugom svetskom ratu obesili o bandere na Terazijama u centru Beograda tela petorice srpskih građana i ostavili ih da vise više dana. Prethodno su ih streljali u dvorištu Gestapoa: studenta Milorada Pokrajca, krojačkog radnika Jovana Jankovića, obućara Svetislava Milina, seljaka iz okoline Sopota Velimira Jovanovića i borca Kosmajskog partizanskog odreda Ratka Jevića.

1943 – Rođen je američki filmski glumac Robert De Niro. Dobio je Oskara za uloge u filmovima “Kum II” i “Razjareni bik”. Ostali filmovi: “Taksista”, “Dvadeseti vek”, “Bilo jednom u Americi”, “Lovac na jelene”, “Njujork, Njujork”, “Vrelina”, “Obožavalac”.

POSTAVI ODGOVOR

Please enter your comment!
Please enter your name here

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.