Na današnji dan, 15. decembar

Danas je nedelja 15. decembar, 349. dan 2019. Do kraja godine ima 16 dana.

594

37– Rođen je rimski car Neron Klaudije Cezar Avgust Germanik, jedan od najkontroverznijih vladara u istoriji Rimskog carstva. Na presto ga je 54. dovela majka Julija Agripina Mlađa, koja je prethodno, najverovatnije, otrovala cara Klaudija, čija je bila četvrta žena. Sužavao je ovlašćenja Senata i vladao je brutalno, uklonio je brojne ugledne Rimljane i konfiskovao im imovinu. Pogubio je čak i majku i vaspitača, filozofa Seneku. Podražavajući Aleksandra Velikog, vodio je skupe ratove i uzalud pokušavao da osvoji Jermeniju, severnu obalu Crnog mora i Etiopiju. Trošio je ogromna sredstva na cirkuske igre (što je bio način za zabavu svetine u Rimu). Uobražavajući da je veliki umetnik, pojavljivao se u pozorištu i cirkuskoj areni kao glumac, pevač, svirač (što je bio skandal pošto su to u Rimu bila robovska zanimanja) i učesnik u trci dvokolica. Povećanjem poreza izazvao je niz ustanaka u Britaniji, Španiji, Galiji i Judeji. Nezadovoljstvo, pojačano posle požara koji je 64. uništio veliki deo Rima, glasine da je zapalio prestonicu – kako bi izgradio novi Rim – i učestale pobune u vojsci, na kraju su ga koštale i vlasti i glave. Ubio se 68. prestravljen pobunom pretorijanske garde i erupcijom opšteg nezadovoljstva.

1675 – Umro je holandski slikar Jan Vermer, majstor u slikanju svetlosti, koji se ubraja među najveće umetnike u istoriji slikarstva iako je izradio samo oko 40 slika. Pretežno je radio figure u enterijeru i njegove kompozicije odlikuju harmoničnost, produhovljenost, blistav kolorit i svetlost koja obavija svaki predmet. Dela: “Žena s pismom”, “Devojka s đerdanom”, “U ateljeu”, “Mlekarka”, “Čas muzike”, “Devojka s turbanom”, “Pogled na Delft”, “Uličica u Delftu”.

1711 – U Kopenhagenu je izbila epidemija kuge, odnevši hiljade života.

1801 – Dahije su ubile beogradskog valiju Hadži Mustafa pašu i potom zavele strahovladu u Beogradskom pašaluku, što je 1804. izazvalo Prvi srpski ustanak.

1832 – Rođen je francuski inženjer Aleksandar Gustav Ajfel, graditelj kule u Parizu nazvane njegovim imenom, izgrađene 1889. za svetsku izložbu. Bio je specijalista za čelične konstrukcije i mostove i među prvima je primenio pneumatsku gradnju temelja velikih mostova.

1840 – Kovčeg s posmrtnim ostacima francuskog cara Napoleona I položen je u “Dom invalida” u Parizu, 19 godina posle njegove smrti u izgnanstvu na ostrvu Sveta Jelena.

1852 – Rođen je francuski fizičar Antoan Anri Bekerel, pronalazač radioaktivnih zraka (Bekerelovi zraci) iz uranskih jedinjenja, dobitnik Nobelove nagradu za fiziku 1903. Njemu u čast merna jedinica za radioaktivnost nazvana je bekerel.

1859 – Rođen je poljski lekar i filolog Lazar Ludvig Zamenhof, tvorac međunarodnog jezika esperanto. Prvi udžbenik tog jezika objavio je 1887. pod pseudonimom dr Esperanto (onaj koji se nada). Esperanto nije postao međunarodni jezik u širokoj upotrebi kako se nadao njegov tvorac, ali je najvažniji i najrašireniji od svih veštačkih jezika.

1874 – Vladar Sandvičkih ostrva (sadašnji Havaji) Dejvid Kalakua postao je prvi vladajući kralj koji je – na poziv predsednika Simpsona Granta – posetio SAD.

1890 – Ubijen je indijanski poglavica “Bik koji sedi”, vođa plemena Sijuks, na osnovu naredbe poverenika vlade SAD u rezervatu u Južnoj Dakoti. Predvodio je savez plemena, poznat kao “Dakota”. Borio se protiv brutalne politike koju je vlada SAD sistematski sprovodila nad Indijancima. Najzaslužniji je za pobedu njegovih sunarodnika u bici kod Litl Big Horna 1876. kada je uništen deo Sedme konjičke divizije pod komandom Džordža Kastera.

1897 – Umro je francuski pisac Alfons Dode, autor trilogije o zgodama Tartarena Taraskonca, remek dela francuske humorističke proze. Bio je naturalista, ali se odlikovao toplinom u razumevanju ljudske nesreće, nenametljivim humanizmom i izuzetnim darom zapažanja. Pisao je romane, drame i novele. Dela: “Pisma iz mog mlina”, “Tartaren Taraskonac”, “Nabob”, “Safo”, “Numa Rumestan”, “Kraljevi u izgnanstvu”, “Besmrtnik”.

1898 – Donet je Zakon kojim je osnovana “Državna arhiva kraljevine Srbije”, tada u sklopu Ministarstva prosvete i crkvenih dela. Taj datum obeležava se kao Dan arhiva u Srbiji.

1914 – Oslobađanjem Beograda u Prvom svetskom ratu završena je Kolubarska bitka. Srpska vojska je u kontranapadu proterala austrougarske trupe koje su 28. jula 1914. napale Srbiju i time započele svetski rat. Pobeda srpskih vojnika, za koju velika zasluga pripada komandantu Prve armije generalu Živojinu Mišiću, unapređenom posle jednomesečne bitke u čin vojvode, podigla je ugled Srbije među saveznicima i učvrstila samopouzdanje srpske vojske i naroda.

1997 – Preminuo je srpski književnik Borislav Mihajlović Mihiz, pesnik, književni kritičar, dramski pisac. Rođen je u Irigu, završio je Karlovačku gimnaziju i Filozofski fakultet u Beogradu. Radio je kao asistent u Muzeju Vuka i Dositeja u Beogradu, kritičar Nin-a, upravnik Biblioteke Matice srpske, saradnik Politike. Bio je umetnički direktor Avala-filma , umetnički savetnik u Ateljeu 212 (koji je stvorio zajedno sa Mirom Trailović), urednik u Prosveti. Počeo je kao pesnik, veoma aktivan kao književni kritičar. Takođe, bio je izuzetno društveno angažovan, jedno vreme i narodni poslanik, na listi Deposa. Bio je poznat kao čovek “bez dlake na jeziku”. Dela: “Pesme”, “Ogledi”, “Od istog čitaoca”, “Srpski pesnici između dva rata”, “Književni razgovori”, “Autobiografija o drugima”. Autor je ili koautor više filmskih scenarija: “Orlovi rano lete”, “Ponoćna zvona”, “Vojnik i pas”, “Čovek i ptica”, “Zaseda”. Autor je dramskih tekstova: “Banović Strahinja”, “Komandant Sajler”, “Kraljević Marko”, “Optuženi Petar Todorović”.

POSTAVI ODGOVOR

Please enter your comment!
Please enter your name here

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.