Na današnji dan, 14. jul

Danas je sreda, 14. jul, 195. dan 2021. Do kraja godine ima 170 dana.

0
8

1223 – Umro je francuski kralj Filip II Avgust, koji je tokom vladavine od 1179. uspešno ratovao protiv Engleza, otevši im posede u Zapadnoj Francuskoj. S kraljem Engleske Ričardom (“Lavlje srce”) i nemačkim carem Fridrihom I Barbarosom predvodio je krstaše u Trećem krstaškom ratu. Osnovao je 1208. univerzitet u Parizu i podigao veliki deo čuvene pariske Bogorodičine crkve (katedrala Notr-Dam).

1602 – Rođen je francuski kardinal italijanskog porekla Đulio Rajmondo Macarini, poznat kao Žil Mazaren, prvi ministar u vladama kraljeva Luja XIII i Luja XIV. Kao jedan od najveštijih diplomata svoga vremena postavio je temelje na kojima je Luj XIV gradio hegemonističku politiku Francuske u Evropi. Okončao je 1648. Tridesetogodišnji rat, posle kojeg je Vestfalskim mirom Francuska od Nemačkog carstva preuzela Alzas i neke gradove Lorene (Lotaringije). Francuska je u tom ratu učestvovala na strani koalicije protestantskih država iako sama izrazito katolička. Uspešno je savladao pobunu plemstva, poznatu pod imenom – Fronda.

1789 – Narod Pariza zauzeo je zatvor Bastilju. Taj događaj dobio je značenje simbola Francuske revolucije. Podignuta u 14. veku, tvrđava Bastilja je do prve polovine 17. veka služila za odbranu Pariza, a kao zatvor je počela da se koristi za vreme kardinala Rišeljea u vreme vladavine kralja Luja XIII. Bila je predviđena za zatvorenike višeg društvenog statusa, u njoj je bio zatočen i markiz De Sad.

1795 – Revolucionarna koračnica – Marseljeza, zvanično je prihvaćena kao državna himna Francuske.

1817 – Umrla je francuska književnica Madam de Stal, čija je knjiga “O Nemačkoj” znatno uticala na razvoj romantizma. Kao protivnik francuskog cara Napoleona I emigrirala je iz Francuske i potom je živela u Nemačkoj, Italiji, Rusiji i Švedskoj. Ostala dela: romani “Delfina”, “Korina”.

1867 – Švedski naučnik Alfred Nobel prvi put je demonstrirao svoj izum dinamit u kamenolomu kod engleskog grada Redhila.

1887 – Umro je nemački industrijalac Alfred Krup, nazvan “kralj topova”, pod čijom je upravom metalurški koncern “Krup” postao simbol uspešne ratne industrije najvišeg ranga. Fabrike “Krup” su tokom oba svetska rata proizvodile teško naoružanje za nemačku vojsku.

1889 – Na stogodišnjicu pada Bastilje u Parizu je, u prisustvu 395 delegata iz evropskih zemalja i Amerike, počeo prvi kongres Druge internacionale. Na kongresu je usvojena odluka o proslavi 1. maja kao dana međunarodne solidarnosti radnika.

1901 – U Beogradu je svečano otvoreno prvo radničko pozorište u Srbiji. Predstave su izvođene u kafani “Radnička
kasina” na uglu Dečanske i Skopljanske ulice (sada Nušićeva).

1902 – U Sarajevu je, radi širenja prosvete i nacionalne svesti Srba u Bosni i Hercegovini, osnovano srpsko kulturno-prosvetno društvo “Prosvjeta”, koje je imalo veliki broj članova i donatora i raspolagalo je znatnom imovinom. Zahvaljujući potpori “Prosvjete”, prve generacije srpskih đaka i studenata iz BiH su masovnije počele da se školuju prema tadašnjim evropskim standardima. Društvo je otvorilo brojne čitaonice, štampalo niz knjiga, a u Sarajevu je otvorilo veliku Centralnu biblioteku. U “Prosvjeti” su bili aktivni mnogi značajni Srbi iz BiH, uključujući Aleksu Šantića, Petra Kočića, Vasilja i Šćepana Grđića, Đorđa Pejanovića, Peru Slijepčevića.

1904 – Rođen je jevrejski pisac Isak Baševis Singer, dobitnik Nobelove nagrade za književnost 1978, čija su dela inspirisana tradicijom i folklorom Jevreja u Istočnoj Evropi, većinom Galiciji. Oblast koja je istorijski pripadala Poljskoj, potom Austriji, danas je podeljena između Poljske i Ukrajine. Jevrejska zajednica u tom kraju imala je brojne specifičnosti, i one su najčešća tema njegovih dela. Preselio se u SAD 1935. Dela: romani “Satana u Goraju”, “Moskatovi”, “Mađioničar iz Lublina”, “Rob”, “Imanje”, “Posed”, “Neprijatelji: ljubavna priča”, “Šoša”, zbirke priča “Gimpel luda”, “Spinoza iz Pijačne ulice”, “Kratki petak”, “Seansa i druge priče”, “Strasti”, “Stara ljubav”, memoarske knjige “U sudnici mog oca”, “Dečak u traganju za Bogom”, “Mladić u traganju za ljubavlju”, “Izgubljen u Americi”.

1913 – Rođen je američki državnik Lesli Linč King, poznat kao Džerald Ford, predsednik SAD od 1974. do 1977. 

1918 – Rođen je švedski filmski režiser i scenarista Ingmar Ernst Bergman, trostruki dobitnik Oskara. Filmovi: “Leto sa Monikom”, “Noć klovnova”, “Osmeh letnje noći”, “Sedmi pečat”, “Divlje jagode”, “Zimsko svetlo”, “Lice”, “Devičanski izvor”, “Đavolje oko”, “Tišina”, “Persona”, “Krici i šaputanja”, “Licem u lice”, “Zmijsko jaje”, “Svet marioneta”, “Fani i Aleksander”.

1918 – Nemačka podmornica potopila je u Mediteranu u Prvom svetskom ratu francuski brod “Đemna”, koji je prevozio vojnike, usmrtivši 442 osobe.

1933 – U Nemačkoj su zabranjene sve političke partije, osim nacističke (Nacionalsocijalistička radnička partija Nemačke).

1965 – Umro je Pavle Beljanski srpski pravnik i diplomata, kolekcionar koji je sakupio najcelovitiju zbirku umetničkih dela srpskog (i jugoslovenskog) slikarstva prve polovine 20.veka. Školovao se u Beogradu i Parizu. Kao diplomata Kraljevine Jugoslavije boravio je u Stokholmu, Varšavi, Berlinu, Beču, Parizu, Rimu. Isprva zainteresovan za evropsku, najviše renesansnu umetnost, uviđa da su mu vrhunska dela nedostupna, pa je sakupljačku strast usmerio ka savremenoj umetnosti. Postupno, njegova zbirka slika, skulptura, tapiserija i crteža prerasta u jedinstvenu kolekciju vrhunskih umetničkih dela. Tragična pogibija sedmoro članova njegove porodice prilikom bombardovanja 1944. dovela je Beljanskog do odluke da dragocenu kolekciju zavešta srpskom narodu, time je postao jedan od njegovih najvećih darodavaca. Spomen-zbirka Pavla Beljanskog nalazi se Novom Sadu i otvorena je za javnost od oktobra 1961.

POSTAVI ODGOVOR

молимо унесите свој коментар!
овдје унесите своје име

Ova web-stranica koristi Akismet za zaštitu protiv spama. Saznajte kako se obrađuju podaci komentara.