Na današnji dan, 14. februar

Danas je četvrtak, 14. februar, 45. dan 2019. Do kraja godine ima 320 dana.

516

869. – Umro je Ćirilo, jedan od dvojice slovenskih prosvetitelja (Ćirilo i Metodije). Svetovno ime bilo mu je Konstantin. Sa starijim bratom Metodijem sastavljač je slovenske azbuke glagoljice. Konstantin je bio učitelj filozofije i bibliotekar u carigradskoj crkvi Svete Sofije, a Metodije visoki državni činovnik. Na molbu moravskog kneza Rastislava, vizantijski car Mihailo III poslao je dvojicu učenih Grka u Rastislavovu Moravsku, da propovedaju hrišćanstvo među tamošnjim Slovenima. Namera je bila da se Moravska oslobodi uticaja Salcburške nadbiskupije (arhiepiskopije) i uopšte bavarskog (nemačkog) uticaja. Oni su prethodno na slovenski jezik (najverovatnije Slovena iz okoline Soluna), preveli bogoslužbene knjige. Tako je nastao prvi slovenski književni jezik. Tokom boravka u Rimu, gde su otišli kako bi se opravdali pred papom, zbog optužbi od strane bavarskog sveštenstva, Ćirilo umire, a papa Metodija postavlja za arhiepiskopa moravskog i panonskog. Posle Metodijeve smrti njegovi učenici su prognani iz Moravske i većina ih je otišla na jug među Bugare i Srbe.

1400. – Pod misterioznim okolnostima u zatočeništvu u zamku Pontefrakt umro je engleski kralj Ričard II, kojeg je 1399. zbacio rođak Henri Bolingbrok proglasivši se kraljem Henrijem IV. Na presto je došao u 10. godini, nasledivši dedu Edvarda III, i tokom vladavine od 1377. bio je prinuđen da od nezadovoljnog visokog plemstva grčevito brani prerogative kraljevske vlasti.

1468. – Umro je nemački štampar Johan Gutenberg, pronalazač tipografije, izuma koji je označio civilizacijski preokret. Usavršio je štamparsku mašinu i osnovao štampariju u rodnom Majncu. 1455. godine je štampao 1455. Bibliju u više od 100 primeraka, od kojih je četrdesetak sačuvano.

1663. – Kanada je postala francuska kolonija.

1779. – Engleski moreplovac i istraživač Džejms Kuk ubijen je na Havajima u iznenadnom okršaju sa ostrvljanima. Na prvom putovanju od 1768. do 1771. rešio je tajnu položaja Australije, oplovio Novi Zeland i utvrdio da je Nova Gvineja ostrvo. Od 1772. do 1775. je istraživao ostrva u Tihom okeanu, a od 1776. do 1779. je prvi oplovio obale Aljaske, istražio Beringov moreuz i otkrio Havajska ostrva.

1797. – Britanska flota pod komandom admirala Džona Džervisa i Horejša Nelsona potukla je špansku armadu kod rta Sent Vinsent na krajnjem jugu Portugala.

1804. – Na skupštini srpskih starešina u Orašcu kod Aranđelovcadoneta je odluka o podizanju ustanka protiv Turaka. Za vođu je izabran Karađorđe Petrović.

1835. – Pod nazivom “Knjaževsko-serbski teatar”, u Kragujevcu je, na inicijativu Joakima Vujića i uz svestranu pomoć knjaza Miloša Obrenovića, počelo da radi prvo pozorište u tadašnjoj Kneževini Srbiji. Prve predstave davane su u vreme zasedanja Sretenjeske skupštine 1835. Teatar je tada smešten u adaptiranim prostorijama tipografije. Glumački ansambl, pored Vujića, sačinjavali su mladi činovnici kao i đaci gimnazije, a muziku je komponovao knežev kapelmajstor Jožef Šlezinger. Predstave su jednom sedmično i prazničnim danima, priređivane za knjaza i njegove činovnike i goste. Na repertoaru su bili Vujićevi komadi ili njegovi prevodi stranih dela.

1893. – SAD su anektirale Havaje.

1912. – Rođen je srpski geograf, istraživač i putopisac Tibor Sekelj. Učestvovao je u istraživačkim ekspedicijama širom sveta, napisavši pri tom mnoštvo putopisa, ali i jedan udžbenik za esperanto. Dela: putopisi “Oluja nad Akonkagvom”, “Osvajanje vrhova”, “Kroz zemlju Indijanaca”, “Putovanje izvan vremena”, “Nepal otvara vrata”, “Gde civilizacija prestaje”, “Karavana prijateljstva”, roman “Nađena sreća”, knjiga za decu “Kumenana” (prevedena na 16 jezika).

1929. – Dogodio se “Masakr na dan Svetog Valentina” kada je član Al Kaponeove kriminalne bande ubio sedam gangstera iz bande Bagza Morana u jednoj čikaškoj garaži.

1943. – Sovjetska armija je, u Drugom svetskom ratu, oslobodila Rostov na Donu od nemačkih okupacionih trupa.

1946. – Na američkom univerzitetu Pensilvanija počeo je da radi elektronski mozak, odnosno računar, koji je označen skraćenicom ENIAC (Elektronski numerički integrator i računar).

POSTAVI ODGOVOR

Please enter your comment!
Please enter your name here

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.