Na današnji dan, 11. jun

Danas je utorak, 11. jun 2019. Do kraja godine ima 203 dana.

491

1509 – Engleski kralj Henri VIII oženio se prvom od šest žena, Katarinom Aragonskom.

1572 – Rođen je engleski pisac Bendžamin Džonson, koji je realistički prikazivao ljudske nastranosti i strasti. Dela: komedije “Ljudi i ćudi”, “Volpone”, “Vartolomejski vašar”, proza “Građa, ili otkrića o ljudima i stvarima”.

1727 – Umro je britanski vladar nemačkog porekla Džordž I, prvi monarh Velike Britanije iz hanoverske dinastije, a na prestolu ga je nasledio sin Džordž II. Tokom njegove vladavine od 1714. do smrti položaj premijera se iskristalisao kao ključni u izvršnoj vlasti.

1776 – Rođen je engleski slikar Džon Kanstebl, jedan od tvoraca modernog pejzaža u evropskom slikarstvu. Njegova platna odlikuje jednostavnost motiva, slobodan potez i prozračnost atmosfere, čime je znatno uticao na francuske impresioniste.

1859 – Umro je austrijski knez Klemens Meternih, koji je kao ministar inostranih poslova i kancelar četiri decenije krojio spoljnu i unutrašnju politiku Austrije, umnogome i sudbinu Evrope. Šef diplomatije bio je od 1809. do 1821, a kancelar od 1821. do 1848. Zbačen u martovskoj Bečkoj revoluciji emigrirao je u Englesku. Predvodio je 1813. koaliciju protiv Francuske, odnosno, Napoleona I. U međunarodnoj politici bio je stub reakcionarnog saveza evropskih vladara “Svete alijanse”, stvorene radi gušenja revolucionarnih tendencija u Evropi. Dve godine posle zbacivanja s vlasti vratio se u Austriju.

1864 – Rođen je nemački kompozitor i dirigent Rihard Štraus, dugogodišnji direktor Bečke opere. Počeo je da stvara u maniru kasnog romantizma i dospeo do ekspresionizma, ali je uvek ispoljavao visoko majstorstvo orkestracije. Jedan je od najboljih operskih kompozitora uopšte. Komponovao je i operete, balete, solo pesme, kamernu muziku. Dela: simfonijske poeme “Don Huan”, “Til Ojlenšpigel”, “Simfonija Alpa”, “Sinfonia domestica”, “Život junaka”, opere “Saloma”, “Elektra”, “Kavaljer s ružom”, “Egipatska Helena”, “Arabela”, “Danajina ljubav”.

1880 – Rođena je američka pacifistkinja Dženet Renkin, prva žena koja je postala član Kongresa SAD. Kao ubeđeni antimilitarista, u američkom parlamentu jedina je glasala protiv objave rata Japanu posle bombardovanja Perl Harbura 1941.

1891 – Velika Britanija i Portugal potpisale su konvenciju o podeli interesnih sfera severno i južno od reke Zambezi u Africi, kojom je Njasa (sadašnji Malavi) postao britanski protektorat.

1895 – Rođen je sovjetski državnik Nikolaj Aleksandrovič Bulganjin, predsednik vlade Sovjetskog Saveza od 1955. do 1958, učesnik Oktobarske revolucije. Boljševicima se priključio 1917. uoči revolucije i do 1922. radio je u ČEKI (politička policija). Član Centralnog komiteta Komunističke partije Sovjetskog Saveza postao je 1934. a Politbiroa 1948. Tokom Drugog svetskog rata bio je u vojnim savetima Zapadnog, Drugog pribaltičkog i Prvog beloruskog fronta, potom zamenik ministra odbrane, a posle rata ministar oružanih snaga i zamenik predsednika vlade, pre nego što je postao šef vlade.

1903 – Oficiri zaverenici ubili su u rano jutro u Beogradu kralja Aleksandra Obrenovića i kraljicu Dragu. Kralj Aleksandar na vlast je došao 1889. posle abdikacije oca, kralja Milana, ali su zemljom zbog maloletstva vladara upravljali namesnici. Preuzeo je vlast državnim udarom 1893. Zbog ženidbe 1900. dvorskom damom Dragom, sukobio se sa ocem i navukao na sebe opšte nezadovoljstvo. Zaverenici, među kojima je bilo istaknutih političara i oficira koji su ga ubili u “Majskom prevratu” (prema Julijanskom kalendaru, tada važećem u Srbiji, kraljevski par je ubijen 29. maja) na presto su potom doveli dinastiju Karađorđević.

1910 – Rođen je francuski okeanograf Žak Iv Kusto, član Francuske akademije, veliki borac za zaštitu čovekove okoline. Za podvodna snimanja zainteresovao se u Indokini tridesetih godina 20. veka kao mornarički oficir, posle završene Pomorske akademije u Brestu. Prvi dokumentarni film “Deset hiljada metara pod morem” snimio je 1943. i od tada je napravio mnoštvo dokumentarnih filmova i televizijskih serija o životu u morima i okeanima, krstareći svetom svojim brodom-laboratorijom “Kalipso”. Za film “Svet tišine”, koji je snimio s francuskim režiserom Lujom Malom, 1956. je na festivalu u Kanu dobio “Zlatnu palmu”. Dobitnik je tri Oskara. Napisao je više knjiga, uključujući “Putovanje ‘Kalipsa'” i “Kroz 18 metara vode”. Ostali filmovi: “Svet bez sunca”, “Zlatna riba”.

1918 – Italijanski borbeni čamci potopili su u Prvom svetskom ratu u Jadranskom moru, oko 70 kilometara severozapadno od Zadra, veliki austrougarski bojni brod “Sent Ištvan”, posle čega je komandant austrougarske mornarice admiral Mikloš Horti, potonji regent Mađarske, morao da obustavi operaciju razbijanja blokade na ulazu u Jadran. Horti je planirao da čitava austrougarska flota, uz pomoć avijacije, kod Otrantskih vrata razbije blokadu sila Antante.

1936 – U Moskvi je saopšteno da je uhapšeno, osuđeno na tajnom suđenju i potom pogubljeno osam visokih sovjetskih vojnih rukovodilaca, uključujući maršala i vojnog teoretičara Mihaila Tuhačevskog, što je označilo početak masovne čistke i likvidacija unutar vojske. Tuhačevski je bio jedan od najistaknutijih komandanata Crvene armije tokom građanskog rata posle Oktobarske revolucije. Kao komandant Zapadnog fronta 1920. u ratu protiv Poljske dopro je do Varšave, 1922. postao je načelnik Vojne akademije, 1925. član Revolucionarnog vojnog saveta Sovjetskog Saveza, a 1931. zamenik predsednika tog tela i zamenik ministra odbrane. Dela: “Rat klasa”, “Pitanja savremene strategije”.

1942 – Stupio je na snagu sporazum vlada Sovjetskog Saveza i SAD u Drugom svetskom ratu o principima uzajamne pomoći i vođenju rata protiv Sila osovine, poznat kao “Sporazum o zajmu i najmu”. SAD su se obavezale da snabdevaju Sovjetski Savez, koji će sarađivati u odbrani SAD i dostavljati materijale i informacije. Dogovorene su i koordinirane akcije radi povećanja proizvodnje, razmene i potrošnje i uklanjanja trgovinskih i carinskih barijera.

1949 – Ubijen je albanski revolucionar i rukovodilac Koči Dzodze, odmah posle izricanja smrtne presude na montiranom tajnom procesu. Prethodno je smenjen sa svih položaja i uhapšen pošto se nije složio s rezolucijom Informiroa 1948, protiv Jugoslavije. U zatvoru se odrekao stava da je politika Moskve prema Beogradu pogrešna. Bio je 1941. glavni inicijator osnivanja KP Albanije i njen organizacioni sekretar, organizator komunističkog pokreta u Albaniji i član Vrhovnog štaba NV Albanije. Od 1945. bio je potpredsednik vlade i ministar unutrašnjih poslova, a 1946. postao je predsednik “Demokratskog fronta Albanije”. Zalagao se za blisku saradnju Albanije i Jugoslavije.

POSTAVI ODGOVOR

Please enter your comment!
Please enter your name here

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.