Na današnji dan, 11. januar

Danas je petak, 11. januar, 11. dan 2019. Do kraja godine ima 354 dana.

580

347 – Rođen je rimski car Teodosije I, nazvan Teodosije Veliki, vladao je od 379. do 392. kad je uspeo da obnovi Carstvo u punom obimu. Do smrti 395. upravljao je Rimom kao poslednji vladar jedinstvene imperije. Konsolidovao je prilike na Balkanu i uspostavio je primirje s Vizigotima, zabranio paganske obrede i proglasio hrišćanstvo jedinom zvaničnom religijom. Posle pregovora s Persijom, mirovnim ugovorom uspeo je da za dug period učvrsti istočne granice carstva. Pred kraj vladavine odlučio je da vlast u Istočnom rimskom carstvu preda starijem sinu Arkadiju, a u Zapadnom mlađem Flaviju Honoriju. Zapadno carstvo je zbacivanjem poslednjeg rimskog cara Romula Avgustula 476. srušio germanski vođa Odoakar, a Istočno (Vizantija) poživelo je još 1000 godina.

1503 – Rođen je italijanski slikar Đirolamo Frančesko Marija Macola, poznat kao Parmiđanino, portretista koji je nastojao da izrazi unutrašnji život modela. Radio je freske i oltarske slike u Parmi, Rimu i Bolonji.

1569 – U Engleskoj je, pod patronatom kraljice Elizabete I, u katedrali Svetog Pavla u Londonu prvi put organizovana lutrija.

1811 – Skupština svih narodnih starešina u Srbiji osnovala je u vreme Prvog srpskog ustanka prva popečiteljstva (ministarstva). Ministar prosvete postao je najučeniji Srbin tog vremena, rektor Velike škole u Beogradu Dositej Obradović.

1842 – Rođen je američki filozof i psiholog Vilijam Džejms, tvorac personalističke verzije pragmatizma prema kojoj u osnovi istinitog saznanja leži “volja za verovanjem”. Dela: “Pragmatizam”, “Principi psihologije”, “Volja za verovanjem”, “Eseji o radikalnom empirizmu”, “Razlike u religioznom iskustvu”.

1843 – Austrijski car Ferdinand I je u vreme uspona takozvanog Ilirskog preporoda zabranio upotrebu ilirskog imena.

1870 – U Boki Kotorskoj završen je Krivošijski ustanak srpskog naroda, koji je izbio zbog odluke austrougarskih vlasti o uvođenju vojne obaveze za stanovništva tog kraja. Primirje je uspostavljeno posle tromesečnih žestokih borbi, kada je austrijski namesnik Dalmacije general Gavro Rodić, po nalogu Beča, amnestirao ustanike, ukinuo zabranu slobodnog nošenja oružja, doneo odluku o nadoknadi materijalne štete i ukinuo vojnu obavezu za kotorski okrug.

1878 – U Srpsko-turskom ratu srpska vojska je oslobodila Niš i u grad je stupio vladar Srbije Milan Obrenović, tada knez od 1882. kralj. Za oslobođenje grada odlučujuća je bila pobeda Braničevske brigade na Čegru. U završnim operacijama Moravski i Šumadijski korpus osvojili su sve strateške objekte u Nišu. Tim činom ovaj drevni grad konačno je nakon viševekovne turske okupacije ponovo postao sastavni deo Srbije.

1886 – U Njujorku je počeo prvi šahovski meč za prvaka sveta između Vilhelma Štajnica i Johana Cukertorta, koji je dobio Štajnic rezultatom 10:5, uz pet remija. Titulu je odbranio 1889. i 1892. u mečevima protiv Mihaila Čigorina, ali je 1894. poražen od Emanuela Laskera rezultatom 10:5, uz četiri remija. Napisao je “Udžbenik modernog šaha”, koji se smatra osnovom moderne šahovske strategije.

1922 – Prvi pacijent izlečen insulinom od šećerne bolesti postao je 14-godišnji Kanađanin Lenard Tompson.

1927 – Rođen je Bogumil Hrabak, srpski istoričar, univerzitetski profesor, akademik. Doktorirao je na Filozofskom fakultetu u Sarajevu 1957. godine tezom „Dubrovački izvoz žitarica iz Otomanskog carstva do početka 17. veka”. Predavao je na više univerziteta i bio retko plodan autor. Bavio se privrednom istorijom od poznog srednjeg veka do najnovijeg doba, tursko-mletačkim odnosima, Srpskom revolucijom, istorijom međuratne Kraljevine Jugoslavije, srpsko-albanskim odnosima, Dubrovačkom republikom. Objavio je četrdesetak knjiga i stotine studija.

1928 – Umro je engleski pisac Tomas Hardi, slikar sela i provincijske varošice. Prvi u engleskoj literaturi stvorio je tzv. pokrajinski roman i pripovetku. Dela: romani “Pod zelenim drvetom”, “Daleko od razuzdane gomile”, “Povratak domoroca”, “Tesa od D’Arbervilovih”, “Neznani Džud”, zbirke pripovedaka “Priče iz Vaseksa”, “Životne male ironije”, “Plemenite gospe”, “Promenjeni čovek”, drama “Dinasti”, više zbirki pesama.

POSTAVI ODGOVOR

Please enter your comment!
Please enter your name here

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.