Na današnji dan, 08. jul

Danas je ponedeljak, 8. jul, 189. dan 2019. Do kraja godine ima 176 dana.

646

1497 – Portugalski moreplovac Vasko da Gama isplovio je iz Lisabona, predvodeći ekspediciju koja je tražila morski put u Indiju.

1621 – Rođen je francuski pisac Žan de Lafonten, član Francuske akademije. Pisao je basne veoma duhovito i poučno, a u poeziji je stvorio sopstvenu versifikaciju, majstorski mešajući najraznovrsnije stihove. Ostala dela: pesme “Adonis”, “Elegija nimfama Boa”, “Filemon i Baukida”, roman “Ljubav Psihe i Kupidona”, stihovane “Priče”.

1709 – Ruska vojska pod komandom cara Petra Velikog porazila je kod Poltave armiju švedskog kralja Karla XII. U bici koja je zauvek označila kraj Švedske kao velike sile, spaslo se samo 1.500 od 20.000 Šveđana, a švedski monarh je jedva izvukao živu glavu. Ruska pobeda nad tada najboljom vojskom u Evropi snažno je podigla ugled Rusije, koja je postala svetska sila prvog reda.

1822 – Engleski pisac Persi Biš Šeli, jedan od najboljih liričara engleskog jezika, udavio se u moru kod italijanskog grada Livorno. Izuzetno obrazovan, vrstan poznavalac filozofije, književnosti i lingvistike, romantik, antitradicionalist, uneo je u englesku poeziju notu slobode i duhovne smelosti. U poemi “Kraljica Mob” izrazio je svoja revolucionarna osećanja, a u “Pobuni Islama” nadu u bolju budućnost ljudskog roda. Ostala dela: pesničke drame “Čenči” “Oslobođeni Prometej”, lirske pesme “Ševa”, “Oblak”, “Oda zapadnom vetru”, esej “Odbrana poezije”.

1838 – Rođen je nemački konstruktor i general grof Ferdinand fon Cepelin, koji je 1900. konstruisao veliku vazdušnu lađu – dirižabl, nazvanu prema njemu “cepelin”. Njegova letilica duga 248 metara bila je lakša od vazduha, s velikim balonom profilisanog vretenastog oblika i motornim pogonom.

1875 – Rođen je Arčibald Rajs, kriminolog, veliki prijatelj srpskog naroda. Rođen je u južnonemačkoj pokrajini Baden, studirao je u Švajcarskoj gde se posvetio kriminologiji. Bio je profesor univerziteta u Lozani. Na poziv srpske vlade došao je u Srbiju 1914. kako bi zabeležio zločine Austro-Ugarske, Bugarske i Nemačke. Sa srpskom vojskom prošao je čitavu golgotu povlačenja 1915. preko planinskih vrleti do Jadrana i Krfa. Bio je član srpske delegacije na mirovnoj konferenciji u Parizu. Tehnički je modernizovao kriminalističku policiju u tadašnjoj Kraljevini Srba, Hrvata i Slovenaca. U skladu s ličnom željom, njegovo srce je nakon smrti uzidano u spomenik srpskim ratnicima na Kajmakčalanu. Dela: “Šta sam video i proživeo u velikim danima”, “Čujte Srbi”.

1885 – Rođen je nemački filozof Ernst Bloh, jedan od najznačajnijih mislilaca 20. veka. Završio je studije filozofije, fizike i muzike i doktorirao u Vircburgu, a univerzitetsku karijeru počeo je 1918. u Lajpcigu. Posle dolaska nacista na vlast 1933. izbegao je iz Nemačke u Švajcarsku, potom u SAD. Predavao je filozofiju na Univerzitetu u Lajpcigu od 1948. do 1957, kada mu je profesura onemogućena. Po prelasku u Zapadnu Nemačku, od 1961. do smrti 1977. bio je profesor na Univerzitetu u Tibingenu. Dela: “Duh utopije”, “Tomas Mincer kao teolog revolucije”, “Tragovi”, “Nasleđe ovog vremena”, “Sloboda i poredak”, “Subjekt-Objekt” (monografija o Hegelu), “Princip nada”, “Prirodno pravo i ljudsko dostojanstvo”, “Tibingenski uvod u filozofiju”.

1894 – Rođen je ruski fizičar Pjotr Leonidovič Kapica, jedan od najistaknutijih fizičara 20. veka, dobitnik Nobelove nagrade za fiziku 1978, inostrani član Srpske akademije nauka i umetnosti. Od 1921. do 1934. radio je u Velikoj Britaniji, a po povratku je rukovodio Institutom Akademije nauka Sovjetskog Saveza za fiziku. Uspeo je da stvori vrlo jaka magnetna polja, otkrio je zavisnost električnog otpora polikristalnih metala od jakog magnetskog polja, koja nosi njegovo ime. Radio je na fizici niskih temperatura (helijum II, tečni vazduh, vodonik), unapredio hidrodinamiku, posebno u oblasti termičkih pojava u tankim slojevima tečnosti.

1920 – Gradu Šapcu svečano je uručeno francusko odlikovanje “Ratni krst” za heroizam i stradanje njegovog stanovništva u Prvom svetskom ratu. Šabac je 1914. i 1915. pretrpeo velika razaranja od strane austrougarske vojske, koja je počinila masovne ratne zločine nad srpskim civilima u Šapcu i Mačvi.

1920 – U ofanzivi Crvene armije kod Rovna u Ukrajini je poginuo Aleksa Dundić, ruski revolucionar srpskog porekla, pomoćnik komandanta puka Šeste konjičke divizije Crvene armije. Kao dobrovoljac srpske vojske u Prvom svetskom ratu je posle ranjavanja pao u austrougarsko zarobljeništvo, odakle je prebegao u Rusiju i pridružio se Crvenoj armiji. Postao je čuven po hrabrosti i među prvima je odlikovan “Ordenom crvene zastave”. U znak priznanja urna s njegovim pepelom položena je u zidine Kremlja, a u Rovnu mu je podignut spomenik.

1940 – Vlada Norveške je u Drugom svetskom ratu emigrirala u London, pošto je norveška vojska kapitulirala posle 62 dana otpora invazionim snagama Nemačke.

1956 – U Beogradu je izveden prvi javni TV prenos bežičnim putem, povodom proslave stogodišnjice rođenja srpskog naučnika Nikole Tesle. Program iz privremenog TV studija u Institutu “Nikola Tesla” u Beogradu građani su pratili na četrdesetak prijemnika smeštenih u izlozima prodavnica u raznim delovima grada.

POSTAVI ODGOVOR

Please enter your comment!
Please enter your name here

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.