Na današnji dan, 07. jul

Danas je nedelja, 7. jul, 188. dan 2019. Do kraja godine ima 177 dana.

487

1307 – Umro je engleski kralj Edvard I “Dugonogi”, koji je tokom vladavine od 1272. do smrti reformisao zakonodavstvo i uspostavio čvrst administrativni sistem, proširivši ga i na Vels, čiju je autonomiju ukinuo.

1752 – Rođen je francuski pronalazač Žozef Mari Žakar, koji je 1801. izumeo mehanički tkački razboj, nazvan njemu u čast “Žakarova mašina”.

1816 – Umro je engleski pisac i političar irskog porekla Ričard Brinsli Batler Šeridan, čije se komedije naravi odlikuju izvrsnim komičnim likovima i duhovitim dijalogom. Kao član britanskog parlamenta od 1780. do 1812. proslavio se kao sjajan orator. Dela: komedije “Škola ogovaranja”, “Suparnici”, “Kritičar”.

1854 – Umro je nemački fizičar Georg Simon Om, koji je otkrio odnos struje elektromotorne sile i otpora u električnom kolu, nazvan prema njemu Omov zakon. Dao je znatan doprinos akustici, optici kristala i matematici. Jedinica za merenje električnog otpora u međunarodnom sistemu mera njemu u čast nazvana je – om.

1860 – Rođen je austrijski kompozitor i dirigent Gustav Maler. Bio je direktor Državne opere u Beču. Pod uticajem Ludviga van Betovena i Riharda Vagnera stvarao je kompozicije izrazitog dramskog naboja i snažnih emocija. Dela: deset simfonija, ciklusi solo pesama za glas i orkestar “Pesma o zemlji”, “Pesme mladića-putnika”, “Dečakov čudotvorni rog”, “Pesme o mrtvoj deci”.

1887 – Rođen je ruski slikar jevrejskog porekla Mark Šagal, izuzetan kolorista i crtač, jedan od najoriginalnijih slikara 20. veka. Veći deo života proveo je u Parizu, ali se inspirisao ruskim folklorom i uspomenama iz detinjstva. U grafičkim ciklusima ilustrovao je “Mrtve duše” Nikolaja Gogolja, “Hiljadu i jednu noć” i Bibliju. Takođe je oslikao parisku Operu, sinagogu u Jerusalimu, zgradu UN i uradio je vitraže u katedrali u Mecu.

1898 – SAD su anektirale Havajska ostrva. U prvo vreme Havaji su imali status kolonije, odnosno prekomorske teritorije Sjedinjenih Država, da bi 1959. postali pedeseta savezna država SAD.

1899 – Rođen je američki filmski režiser Džordž Dui Kjukor, holivudski perfekcionista, posebno uspešan u filmskoj muzičkoj komediji. Filmovi: “Mala žena”, “Silvija Skarlet”, “Romeo i Julija”, “Juče rođena”, “Zvezda je rođena”, “Devojke”, “My Fair Lady”, “Dejvid Koperfild”, “Filadelfijska priča”.

1911 – Rođen je italijanski kompozitor Đan Karlo Menoti, čije su opere s temama iz savremenog života, za koje je sam pisao libreta, stekle izuzetnu popularnost. Uspešno je kombinovao dramatske situacije karakteristične za 20. vek sa tradicionalnom formom italijanske opere, a u komponovanju se oslanjao na tradicionalne harmonije. Dela: opere “Konzul”, “Medijum”, “Amelija na balu”, radio opere “Devojka i lopov”, “Telefon”, balet “Sebastijan”.

1922 – Rođen je Dejan Medaković, srpski istoričar umetnosti, istoriograf, književnik, predsednik Srpske akademije nauka i umetnosti od 1999. do 2003. Rođen je u Zagrebu, tada Kraljevina Srba, Hrvata i Slovenaca, u porodici koja je dala niz velikana srpske kulture. Gimnaziju je završio u Sremskim Karlovcima. Od 1942. radio je u Muzeju kneza Pavla, a nakon rata u Muzeju grada Beograda, Ministarstvu za nauku i kulturu i Saveznom zavodu za zaštitu spomenika kulture, potom u Istorijskom institutu SAN (1952-1954). Doktorirao je tezom “Grafika srpskih štampanih knjiga XV-XVII veka” 1954. Predavao je na Filozofskom fakultetu u Beogradu do penzionisanja 1982. U Matici srpskoj rukovodio je istraživanjima iz oblasti istorije umetnosti. Uređivao je “Zbornik za likovne umetnosti Matice srpske”. Bavio se sirokim rasponom tema, od srednjovekovne umetnosti do modernog slikarstva, ali najviše – srpskim barokom, srpskim kulturnim prilikama u 18. v. i srpskim slikarstvom 19. v. Autor je i nekolicine književnih dela i više zbirki poezije. Rukovodio je i osnovao (ili obnovio) niz kulturnih i naučnih projekata, poput “Vukove zadužbine”. Od 1995. redovni je član Evropske akademije sa središtem u Salcburgu, a redovni član Lajbnicovog društva (Berlin) i počasni član Rumunske akademije postao je 2001. Dobitnik je nagrade za životno delo (Sedmojulske), austrijske Gindeldz nagrade, Herderove nagrade. Bio je počasni građanin Sremskih Karlovaca. Dela: “Beograd na starim gravirama”, “Srpski slikari 18. veka”, “Putevi srpskog baroka”, “Svedočenja”, “Istraživači srpskih starina”, “Barok kod Srba”, “Savina”, “Sent Andreja”, “Letopis Srba u Trstu”, “Srbi u Beču”, koautor “Istorije srpskog naroda” 1-10 SKZ, “Hilandar”, sećanja: “Efemeris” 1-5.

1930 – Umro je engleski pisac Artur Konan Dojl, lekar po profesiji, koji se proslavio kao autor kriminalističkih romana i pripovedaka u kojima su glavni junaci izmišljeni detektiv Šerlok Holms i njegov prijatelj dr Votson. Začetnik je tog specifičnog književnog žanra. Bitno manju pažnju privukao je najboljim delima, solidnim istorijskim romanima. Plemićku titulu dobio je 1902. za zasluge u odbrani britanskih interesa, posebno u drugom Burskom ratu. Posle pogibije sina u Prvom svetskom ratu, odao se misticizmu. Dela: romani “Grimizna studija”, “Pustolovine Šerloka Holmsa”, “Uspomene Šerloka Holmsa”, “Baskervilski pas”, “Beli odred”, “Izgubljeni svet”, “Veliki burski rat”, istorijska studija “Istorija britanskog pohoda u Francuskoj i Flandriji”, delo o spiritualizmu “Istorija spiritualizma”, memoarska proza “Uspomene i pustolovine”.

1932 – Rođen je je Džo Zavinul, austrijski džez-pijanista. Rođeni Bečlija (Jozef Erih Zavinul) ušao je u istoriju džeza svetskim hitovima “Mercy, Mercy, Mercy i “Birdland”.

Osnovao je 1970. bend “Weather Report”, koji je postao jedan od najznačajnijih bendova u istoriji džeza. U njemu su svirali brojni veliki muzičari poput saksofoniste Vejna Šortera, bubnjara Pitera Erskajna i basiste Žaka Pastoriusa. Zavinul je docnije 1987. osnovao “Zavinul sindikat”, bend u kojem su se takođe smenjivali vrhunski muzičari. Džez magazin “Daun bit” je čak 28 puta proglašavao Zavinula najboljim džez pijanistom.

1935 – Umro je srpski hemičar Sima Lozanić, prvi rektor Beogradskog univerziteta, član, izvesno vreme i predsednik, Srpske kraljevske akademije. Bio je profesor hemije na Filozofskom fakultetu Velike škole i potom Univerziteta u Beogradu, ministar privrede i spoljnih poslova u vladama Srbije 1894. i 1905. Izučavao je organsku hemiju, agrikulturnu hemiju i mineralne sirovine.

1937 – Japanska armija napala je kineski garnizon kod Lučioa (most Marka Pola) blizu Pekinga. Otpor kineskih snaga Japan je iskoristio kao povod za agresiju na Kinu.

1941 – Žikica Jovanović Španac, borac lokalnog partizanskog odreda, započeo je oružanu borbu pod vođstvom KPJ. On je u Beloj Crkvi, na lokalnom ivandanjskom seoskom vašaru, ubio dvojicu pripadnika žandarmerije – Milenka Brakovića i Bogdana Lončara. Ovaj događaj prihvaćen je kasnije kao početak ustanka u Srbiji, odnosno Jugoslaviji.

1960 – Pravdajući se zaštitom “ugroženih” života svojih državljana, Belgija je, samo sedam dana posle proglašenja nezavisnosti Konga (do tada kolonija Belgijski Kongo) uputila padobranske jedinice u tu afričku zemlju. Kongoanski predsednik vlade Patris Lumumba odmah je zatražio intervenciju UN, ali blokovski podeljena svetska organizacija nije brzo delovala, pa je provincija Katanga objavila otcepljenje, što je izazvalo građanski rat. Lumumba, lider pokreta za samostalnost, veliki pesnik i simbol kongoanske nezavisnosti zbačen je septembra 1960, odveden u Katangu i ubijen januara 1961.

POSTAVI ODGOVOR

Please enter your comment!
Please enter your name here

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.