Na današnji dan, 3. septembar

Danas je utorak, 3. septembar 2019. Do kraja godine ima 119 dana.

431

1189 – Ričard I Plantagenet, poznat kao “Lavlje srce” krunisan je za kralja Engleske.

1658 – Umro je engleski državnik i vojskovođa Oliver Kromvel, vođa engleske buržoaske revolucije. Njegova vojska porazila je kraljevsku armiju 1644. kod Marston Mura i 1645. kod Nezbija i zarobila kralja Čarlsa I Stjuarta, koji je osuđen na smrt i pogubljen 1649. Odbivši titulu kralja, 1653. postao je lord protektor Engleske, Škotske i Irske. Dve godine posle njegove smrti monarhija je obnovljena. Period republike smatra se tamnim dobom prošlosti Engleske.

1759 – Iz Portugala je počelo proterivanje rimokatoličkog monaškog reda jezuita (Societas Iesu).

1783 – Velika Britanija, SAD, Francuska i Španija potpisale su Pariski mir, čime je završen Američki rat za nezavisnost.

1806 – Srbi su na Deligradu, na ulazu u Đuniski tesnac između Ražnja i Aleksinca, pod komandom vođe Prvog srpskog ustanka Karađorđa, odbili napad brojčano nadmoćnih turskih snaga i odbacili ih ka Nišu. Istog dana vojvoda Stanoje Glavaš je oslobodio Prokuplje.

1821 – Umro je rumelijski valija i beogradski vezir Marašli Ali paša, koji je sarađivao sa Srbima u postizanju sporazuma o prekidu neprijateljstava. Krajem 1815. s knjazom Milošem Obrenovićem sklopio je sporazum koji je Srbima obezbedio ograničenu samoupravu, što je Miloš iskoristio da je dalje postupno proširuje.

1877 – Umro je francuski državnik i istoričar Luj Adolf Tjer, osnivač i prvi predsednik Treće republike od 1871. do 1873. Kao šef versajske vlade 1871. u krvi je ugušio Parisku komunu. Dela: “Istorija Francuske revolucije”, “Istorija konzulstva i carstva”.

1883 – Umro je ruski pisac Ivan Sergejevič Turgenjev, jedan od najznačajnijih predstavnika ruskog realizma. Prvi je ruski pisac čije su dela prodrla na Zapad gde je čitan s divljenjem i za života je uživao znatno veći ugled u francuskim nego u ruskim književnim krugovima. Zanimao ga je tip “suvišnog čoveka”, plemića-intelektualca i tip “nihiliste”, građanskog intelektualca, sukobljenog s konzervativizmom plemićke kulture. Predskazivao je revolucionarnu epohu u Rusiji. Dela: romani “Očevi i deca”, “Plemićko gnezdo”, “Rudin”, “Dim”, “Novina”, “Uoči novih dana”, pripovetke “Prolećne vode”, “Asja”, “Lovčevi zapisi”, drama “Mesec dana na selu”.

1900 – Rođen je finski državnik Urho Kekonen, predsednik Finske od 1956. do 1982, najistaknutiji finski političar posle Drugog svetskog rata.

1910 – Rođen je Moris Papon, jedini francuski funkcioner koji je osuđen zbog učestvovanja u progonima Jevreja. Papon je 1942. izabran za generalnog sekretara oblasti Žirond, zadužen za Službu za jevrejska pitanja. Od 1958. šef je pariske policije. Tokom rata u Alžiru ugušio je demonstracije u Parizu 1961. kada su poginule desetine Alžiraca. Postao je poslanik 1968. na listi De Golove partije, a ministar budžeta 1978. Osuđen je 1998. na 10 godina. Tvrdio je da ništa nije znao o holokaustu i da je pomagao Pokret otpora. Prebegao je u Švajcarsku ali ga je tamošnja policija izručila Francuskoj. Zbog slabog zdravlja 2002. je oslobođen.

1921 – Rođen je režiser i scenarista Živorad Žika Mitrović. Pripadao je generaciji sineasta koja je neposredno nakon Drugog svetskog rata postavila temelje profesionalno organizovane filmske produkcije u Srbiji. Filmovi: “Ešalon dr M”, “Kapetan Leši”, “Marš na Drinu”, “Užička republika”, “Mis Ston”, “Signali nad gradom”, “Solunski atentatori”, “Nevesinjska puška”, “Savamala”, “Timočka buna”.

1931 – Kralj Jugoslavije Aleksandar I Karađorđević proglasio je novi Ustav kojim je ozakonjena čvršća vlast Krune. Ustanovljen je dvodomni sistem uvođenjem Senata kao gornjeg doma. Ostao je na snazi do okupacije Kraljevine Jugoslavije aprila 1941.

1937 – Rođen je Dragan Babić, novinar, prevodilac i pisac. Najpoznatiji je kao autor i voditelj televizijskih emisija, poput serijala “Dvogled”, “Kino-oko”, “Umeće življenja”. Dragan Babić bio je novinar specifičnog šarma i retke intelektualne snage i ostavio je izuzetan trag u istoriji srpskog novinarstva. Objavio je neku vrstu introspektivnih sećanja: “Putovanje na kraj jezika”.

1939 – Dva dana posle nemačkog napada na Poljsku, Velika Britanija i Francuska su objavile rat Nemačkoj. Bio je to početak Drugog svetskog rata.

1939 – Na kružnoj stazi oko Kalemegdana u Beogradu je održano veliko međunarodno automobilsko nadmetanje za “Veliku nagradu Beograda”. Pobednik je bio italijanski trkač Tacio Nuvolari, koji je nastupao za Auto-Union, drugoplasirani je bio Manfred fon Brauhič (Mercedes). Kao četvrti stigao je srpski trkač Boško Milenković, koji je vozio automobil tipa Bugati.

1943 – Italija je potpisala kapitulaciju u Drugom svetskom ratu, ali je ona obelodanjena tek 8. septembra. Kapitulacija je bila posledica uspešne vojne kampanje saveznika u Italiji koja je započela iskrcavanjem na Siciliju Osme britanske armije pod komandom feldmaršala Bernarda Montgomerija jula 1943.

POSTAVI ODGOVOR

Please enter your comment!
Please enter your name here

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.