Na današni dan, 26. april

Danas je petak, 26. april, 116. dan 2019. Do kraja godine ima 249 dana.

558

121 – Rođen je rimski car Marko Aurelije, car filozof. Tokom vladavine počev od 161. uspešno je suzbio germansku invaziju na Carstvo. Njegove beleške na grčkom jeziku u vidu aforizama, vođene tokom brojnih ratnih pohoda u Evropi i Aziji, svojevrsna filozofska introspekcija i razmišljanja o etici, objavljene su posmrtno pod naslovom “Samom sebi” i bile su vekovima popularne. Sačuvana je i njegova prepiska s rektorom Frontonom na latinskom jeziku. Jedan je od najznačajnijih predstavnika poznog stoičkog eklekticizma i moralnom samoanalizom veoma je uticao na potomstvo. Car-filozof je upamćen i po izuzetnoj skromnosti i čestitosti, krajnje neuobičajenim za vladara.

1532 – Napredujući ka Beču, turska vojska pod komandom sultana Sulejmana II provalila je u Ugarsku.

1573 – Rođena je francuska kraljica italijanskog porekla Marija de Mediči, koja je posle smrti kralja Anrija IV 1610. upravljala zemljom kao regentkinja uz sina Luja XIII. Pokušavala je da suzbije samovolju visokog plemstva, a kad nije uspela da pronađe oslonac u skupštini raspustila ju je 1614. posle čega se skupština nije sastajala do Francuske revolucije 1789. Tek je kardinal Arman Žan Rišelje, prvi ministar od 1624. suzbio težnje plemstva i ojačao kraljev apsolutizam, ali je onemogućio i kraljičin upliv na državne poslove.

1607 – Kapetan Džon Smit doveo je u Kejp Henri u Virdžiniji prve koloniste, koji će osnovati prvo stalno britansko naselje u Americi.

1798 – Rođen je francuski slikar Ežen Delakroa, glavni predstavnik romantizma, izvrstan kolorista, sklon literarnim i egzotičnim sižeima, koji je stvorio dela velikog temperamenta i dramatičnosti. Ilustrovao je “Fausta” Johana Volfganga Getea i napisao “Dnevnik” u kojem je izložio zapažanja o umetnosti. Dela: “Danteova barka”, Ulazak krstaša u Carigrad”, “Na barikadama 28. jula 1830.”, “Pokolj na Hiosu”, “Smrt Sardanapala”.

1812 – Rođen je nemački industrijalac Alfred Krup, nazvan “kralj topova”, pod čijom je upravom metalurški koncern “Krup” 1847. počeo da proizvodi teške topove.

1828 – Rusija je objavila rat Turskoj, podržavši borbu Grka za nezavisnost.

1865 – Džon Vilkis But, ubica predsednika SAD Abrahama Linkolna, ubijen je u pucnjavi s federalnim vojnicima, 11 dana posle Linkolnove smrti.

1889 – Rođen je austrijski filozof Ludvig Vitgenštajn, zaslužan što je problematika jezika, značenja i smisla iskaza dobila posebno mesto u filozofiji. Dela: “Filozofska istraživanja”, “Plava i smeđa knjiga”, “Napomene o osnovama matematike”, “Filozofske napomene”.

1894 – Rođen je nacistički prvak Rudolf Hes, zamenik nacističkog vođe Adolfa Hitlera, koji je u maju 1941, navodno na svoju ruku, avionom odleteo u Škotsku u nameri da kod britanske vlade izdejstvuje separatan mir s Nemačkom. Njegov predlog nije prihvaćen i kraj Drugog svetskog rata dočekao je kao zarobljenik u Britaniji. Na suđenju u Nirnbergu 1946. osuđen je na doživotnu robiju. U avgustu 1987. obesio se u ćeliji zatvora “Špandau”.

1899 – Uspostavljeni su diplomatski odnosi između Kraljevine Srbije i Holandije. U prvo vreme, na nerezidencijalnoj osnovi, srpski poslanik u Londonu bio je tada zadužen i za Holandiju.

1910 – Umro je norveški pisac Bjernstjerne Martinius Bjernson, dobitnik Nobelove nagrade za književnost 1903. vodeća ličnost norveškog kulturnog života u 19. veku. Književnu slavu stekao je pripovetkama o seljacima “Sineve Sulbaken”, “Arne”, “Srećan dečak”, “Otac”, kojima je otvorio novu epohu norveške proze, ugledajući se stilom i tehnikom na sage i narodno pripovedanje. Među njegovim istorijskim dramama najznačajnija je trilogija “Sigurd Slembe” – sa izrazito nacionalnom orjentacijom. Ostala dela: drame “Stečaj”, “Urednik”, “Kralj”, “Novi sistem”, “Iznad moći”, “Rukavica”, “Pesme i pesme za pevanje”, “Arnljot Geline”.

1910 – Rođen je srpski pisac Mehmed-Meša Selimović, član Srpske akademije nauka i umetnosti, jedan od najvećih srpskih književnika 20. veka. Završio je Filozofski fakultet u Beogradu i do Drugog svetskog rata bio je profesor u gimnaziji u rodnoj Tuzli. Po izlasku iz ustaškog logora 1943. otišao je u partizane, a posle rata bio je direktor drame Narodnog pozorišta u Sarajevu, umetnički direktor “Bosna-filma” i glavni urednik “Svjetlosti”. Zbog progona kojem su ga podvrgli bosanski političari, najviše zbog toga što je sebe definisao kao srpskog pisca, prešao je u Beograd i u njemu ostao do smrti 1982. Selimović je jedna od najbitnijih pojava srpske književnosti uopšte. Dela: romani “Derviš i smrt” “Tišina”, “Tvrđava”, “Magla i mjesečina”, “Krug” (nedovršen), zbirke pripovedaka “Prva četa”, “Tuđa zemlja”, “Đevojka zlatne kose”, studija “Za i protiv Vuka”, eseji “Pisci, mišljenja, razgovori”, memoarska proza “Sjećanja”, nekoliko filmskih scenarija.

1915 – Italija je tajno potpisala Londonski ugovor s Britanijom, Rusijom i Francuskom čime se priključila bloku Antante tokom Prvog svetskog rata. Obećan joj je Južni Tirol, Trst, Gorica, Istra, veći deo Dalmacije i deo Albanije.

1931 – Umro je srpski glumac i reditelj Milorad Gavrilović, upravnik Narodnog pozorišta u Beogradu, jedan od najdarovitijih i najobrazovanijih glumaca svog vremena. Znatno je uticao na stil igre u smeru prirodnog govora i ponašanja na sceni.

1937 – Nemački avioni, koje je Francisku Franku poslao Adolf Hitler, razorili su tokom španskog građanskog rata gradić Gerniku u Baskiji i pri tom pobili stotine civila. Španski slikar Pablo Pikaso ovekovečio je stradanje Gernike na istoimenoj slici.

1942 – U najvećoj nesreći u istoriji rudarstva, u kineskom rudniku uglja u Benksiju, tada pod okupacijom Japana, poginulo je najmanje 1.540 ljudi.

1999 – Avijacija NATO srušila je drumsko-železnički “Žeželjev most”, već oštećen tokom tri napada prethodnih dana. Time je Novi Sad ostao bez poslednjeg od tri mosta na Dunavu. Monumentalni most, životno delo arhitekte Branka Žeželja, pušten je u saobraćaj oktobra 1961.

POSTAVI ODGOVOR

Please enter your comment!
Please enter your name here

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.